تعارض منافع در تغییر کاربری اراضی و مسئولیت مدنی شهرداری: ارائه چارچوب نظارتی برای مدیریت ریسک های حقوقی در فرآیندهای شهرسازی

فرآیند تغییر کاربری اراضی در شهرداری ها، به واسطه تاثیر مستقیم بر ارزش افزوده املاک و درآمدهای عمومی، یکی از حساس ترین حوزه های مدیریت شهری است که همواره با مخاطرات ناشی از «تعارض منافع» و «مسئولیت مدنی» همراه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه میان فرآیندهای نظارت اداری و پیشگیری از مسئولیت مدنی شهرداری در مواجهه با تعارض منافع، به شیوه توصیفی-تحلیلی در شهرداری ریحان شهر انجام شده است. یافته های کیفی پژوهش نشان می دهد که نبود معیارهای شفاف در تشخیص ضرورت تغییر کاربری، ابهام در محاسبات عوارض و ضعف در نظارت های سیستمی، از عوامل اصلی بروز خطاهای اجرایی و طرح دعاوی در دیوان عدالت اداری است. تحلیل کمی داده های فرضی پرونده ها نیز بیانگر وجود همبستگی معنادار (r = -۰.۶۹) میان استقرار «چک لیست های انطباق حقوقی-فنی» و کاهش نرخ دعاوی ناشی از تغییر کاربری است. نتایج پژوهش نشان می دهد که اصلاح ساختار نظارتی از طریق پیاده سازی سیستم های هوشمند ثبت تصمیمات، تفکیک وظایف در فرآیند کمیسیون ماده ۵ و ایجاد واحد نظارت حقوقی-درآمدی، می تواند ضمن صیانت از حقوق عمومی، شهرداری را از پیامدهای ناشی از مسئولیت مدنی ناشی از تصمیمات اداری خطا محافظت نماید.

کلیدواژه ها:

تعارض منافع ، تغییر کاربری اراضی ، مسئولیت مدنی شهرداری ، نظارت اداری ، مدیریت ریسک حقوقی ، کمیسیون ماده ۵ ، حقوق شهری ، انضباط مالی.