واکاوی علت شناختی تخریب اراضی ملی و آسیب شناسی سیاست جنایی ایران

تخریب و تصرف اراضی ملی یکی از چالش های بنیادین نظام حقوقی و زیست محیطی ایران است که کارآمدی سیاست جنایی کشور را با پرسش های جدی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی علت شناختی این بزه و آسیب شناسی ابعاد تقنینی، اجرایی و قضایی آن با اتکا به رویکردهای جرم شناختی به ویژه «نظریه انتخاب عقلانی» تدوین یافته است. روش تحقیق به شیوه توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر گردآوری اسنادی و کتابخانه ای است. یافته های پژوهش نشان می دهد که دست اندازی به اراضی ملی صرفا یک پدیده رفتاری مجزا نیست، بلکه محصول هم افزایی نارسایی های ساختاری شامل ابهام در تعریف و تحدید حدود ثبتی اراضی، تشتت و تعارض قوانین تخصصی، ضعف بازدارندگی ضمانت اجراهای ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، اطاله دادرسی و دشواری های اثبات جرم در مراجع قضایی در کنار انگیزه های پربازده سوداگری اقتصادی است. در چنین بستری، با کاهش هزینه های ارتکاب و تضعیف قطعیت کیفر، دست اندازی به اموال عمومی به گزینشی سودآور و عقلانی نزد مرتکبان تبدیل می شود. در نهایت، گذر از رویکردهای انفعالی و کیفرمحور صرف، نیازمند بازطراحی سیاست جنایی از طریق تکمیل نظام حدنگار (کاداستر)، بازنگری و تجمیع قوانین پراکنده، تقویت توان پایش فناورانه ضابطان و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه وضعی و ترمیمی است.

کلیدواژه ها:

اراضی ملی ، تخریب محیط زیست ، علت شناسی جرم ، سیاست جنایی.