مدیریت تقاضای سفر و راهکارهای کاهش ترافیک در کلان شهرها

رشد سریع شهرنشینی، افزایش جمعیت کلان شهرها، گسترش محدوده های شهری و افزایش مالکیت و استفاده از خودروهای شخصی، موجب افزایش چشمگیر تقاضای سفر و تشدید مشکلات ترافیکی شده است. ترافیک شهری علاوه بر افزایش زمان سفر و اتلاف انرژی، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و بهداشتی گسترده ای به همراه دارد. در بسیاری از شهرها، رویکرد سنتی مقابله با ترافیک بر افزایش ظرفیت معابر، احداث بزرگراه ها و تعریض خیابان ها استوار بوده است؛ با این حال، تجربه شهرهای مختلف نشان می دهد که افزایش ظرفیت شبکه معابر به تنهایی نمی تواند مسئله ازدحام را به صورت پایدار حل کند و حتی در برخی شرایط با ایجاد تقاضای القایی، زمینه افزایش مجدد ترافیک را فراهم می سازد. از این رو، در سال های اخیر مفهوم مدیریت تقاضای سفر به عنوان یکی از مهم ترین رویکردهای برنامه ریزی حمل ونقل شهری مورد توجه قرار گرفته است. مدیریت تقاضای سفر مجموعه ای از سیاست ها و اقدامات است که با هدف کاهش سفرهای غیرضروری، تغییر زمان سفر، تغییر مقصد، تغییر شیوه حمل ونقل و افزایش ضریب اشغال وسایل نقلیه انجام می شود. این پژوهش با روش کتابخانه ای به بررسی مفهوم مدیریت تقاضای سفر، عوامل موثر بر افزایش تقاضای سفر، مهم ترین مشکلات ترافیکی کلان شهرها و راهکارهای کاهش ترافیک می پردازد. نتایج نشان می دهد که توسعه حمل ونقل عمومی، قیمت گذاری پارکینگ، مدیریت استفاده از خودرو شخصی، توسعه پیاده روی و دوچرخه سواری، دورکاری، ساعات کاری شناور، توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی، هوشمندسازی سیستم حمل ونقل و هماهنگی میان برنامه ریزی کاربری زمین و حمل ونقل از مهم ترین راهکارهای مدیریت تقاضای سفر هستند. همچنین نقش شهرداری ها در سیاست گذاری، مدیریت فضاهای شهری، توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی و اجرای سیاست های مدیریت تقاضای سفر بسیار مهم است. در نهایت، کاهش پایدار ترافیک در کلان شهرها نیازمند تغییر رویکرد از «افزایش ظرفیت عبور خودرو» به «افزایش دسترسی شهروندان به فرصت ها و خدمات» است.

کلیدواژه ها:

مدیریت تقاضای سفر ، ترافیک شهری ، کلان شهر ، حمل ونقل عمومی ، خودرو شخصی ، شهرداری ، حمل ونقل پایدار ، برنامه ریزی شهری.