مروری بر چالش ها و راهکارهای امنیت و حریم خصوصی داده های پزشکی در بستر فناوری های اطلاعات و ارتباطات

با گسترش فناوری های اطلاعات و ارتباطات در نظام های سلامت، داده های پزشکی به صورت گسترده در بسترهای دیجیتال تولید، ذخیره، پردازش و تبادل می شوند. سامانه هایی مانند پرونده الکترونیک سلامت، پزشکی از راه دور، اینترنت اشیای پزشکی و شبکه های پایش بیمار، اگرچه موجب بهبود کیفیت خدمات درمانی، افزایش دسترسی، تسریع تصمیم گیری بالینی و کاهش هزینه ها شده اند، اما هم زمان چالش های مهمی را در زمینه امنیت و حریم خصوصی اطلاعات بیماران به وجود آورده اند. داده های پزشکی به دلیل ماهیت حساس، شخصی و حیاتی خود، از ارزشمند ترین انواع داده ها محسوب می شوند و در معرض تهدیدهایی نظیر دسترسی غیرمجاز، نشت اطلاعات، حملات سایبری، جعل هویت، بدافزارها و نقض محرمانگی قرار دارند. ازاین رو، حفاظت از محرمانگی، یکپارچگی و دسترس پذیری این داده ها به یکی از الزامات اساسی در طراحی و بهره برداری از سامانه های سلامت دیجیتال تبدیل شده است. در این مقاله، مهم ترین تهدیدها و چالش های مرتبط با امنیت و حریم خصوصی داده های پزشکی در بستر ارتباطات دیجیتال بررسی می شود و راهکارهای فنی و مدیریتی مقابله با آن ها، از جمله رمزنگاری، احراز هویت چندعاملی، کنترل دسترسی، فناوری بلاک چین، رایانش لبه و رویکردهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مورد تحلیل قرار می گیرد. همچنین، نقش استانداردها، الزامات قانونی و ملاحظات اخلاقی در حفاظت از اطلاعات سلامت تبیین می شود. نتایج این بررسی نشان می دهد که تامین امنیت پایدار در سامانه های سلامت دیجیتال نیازمند رویکردی چندلایه، هوشمند و یکپارچه میان مهندسی پزشکی، امنیت اطلاعات و زیرساخت های ارتباطی است.

کلیدواژه ها:

امنیت داده های پزشکی ، سلامت دیجیتال ، فناوری اطلاعات و ارتباطات ، امنیت سایبری ، پرونده الکترونیک سلامت