معماری فرااندیشانه برای استدلال مشترک انسان–هوش مصنوعی در حل مسائل پیچیده

با گسترش سامانه های هوشمند در حوزه های حساس، این مقاله به این پرسش می پردازد که چگونه می توان استدلال انسان و هوش مصنوعی را به گونه ای سازمان دهی کرد که تصمیم گیری نهایی علاوه بر سرعت، از دقت، شفافیت و سازگاری بیشتری با شرایط پیچیده برخوردار باشد. از آنجا که انسان و هوش مصنوعی هر یک دارای محدودیت های شناختی، محاسباتی و تفسیری هستند، اتکای کامل به یکی از آنها در مسائل چندعاملی و مبهم می تواند به خطا، سوگیری یا کاهش اعتماد منجر شود. با وجود تلاش های پژوهشی متعدد در زمینه تعامل انسان و هوش مصنوعی، بسیاری از رویکردهای موجود بیشتر بر بهبود عملکرد الگوریتمی تمرکز دارند و کمتر به سازوکارهایی توجه کرده اند که فرایند استدلال مشترک را به شکل نظام مند مدیریت کنند.این مقاله با الهام از مفهوم «معماری فرااندیشانه»، چارچوبی برای پشتیبانی از استدلال مشترک ارائه می دهد. در این چارچوب، یک لایه فرااندیشانه وظیفه پایش و کنترل فرایند استدلال، ارزیابی کیفیت پاسخ ها، شناسایی خطاها و تنظیم سطح تعامل میان عامل انسانی و سامانه هوشمند را بر عهده دارد. این معماری با بهره گیری از مرور انتقادی ادبیات تعامل انسان و هوش مصنوعی و نظریه های شناختی تصمیم گیری طراحی شده و هدف آن ایجاد یک سازوکار یکپارچه برای هماهنگی ظرفیت های انسانی و محاسباتی است.برای ارزیابی کارایی این معماری، سه سناریوی تصمیم گیری پیچیده در حوزه پزشکی، مدیریت بحران و برنامه ریزی شهری به صورت شبیه سازی شده اجرا شد. نتایج نشان داد که معماری پیشنهادی نسبت به رویکردهای متداول، به طور معناداری دقت تصمیم گیری مشترک را افزایش می دهد. میانگین دقت در این سه سناریو به ترتیب به ۷۹٪، ۸۳٪ و ۹۱٪ رسید.مقاله نتیجه می گیرد که در مسائل پیچیده، رویکرد مطلوب نه جایگزینی انسان با هوش مصنوعی، بلکه طراحی سازوکارهای هم استدلالی و خودنظارتی است که بتواند توان شناختی انسان و قدرت پردازشی هوش مصنوعی را به طور هماهنگ ترکیب کند.

کلیدواژه ها:

تعامل انسان–هوش مصنوعی ، فراشناخت (Metacognition) ، استدلال مشترک ، معماری شناختی ، تصمیم گیری پیچیده ، سیستم های پشتیبان تصمیم هوشمند