مولفه های صلح در فقه امام خمینی(ره)،با تاکید بر تعهد به پیمان های صلح

صلح به عنوان یکی از بنیادی ترین مفاهیم در روابط انسانی و بین المللی، در اندیشه سیاسی اسلام و به ویژه در فقه سیاسی شیعه جایگاه ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای-اسنادی، در صدد واکاوی مفهوم صلح در حقوق بین الملل اسلام از منظر فقهای متاخر شیعه با تاکید بر فقه سیاسی امام خمینی(ره) برآمده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که برخلاف برداشت های رایج غربی که صلح را صرفا وضعیتی سلبی مبتنی بر فقدان جنگ تلقی می کنند، در نظام حقوقی اسلام، صلح امری وجودی، ارزش بنیان و عادلانه است که در پیوندی ناگسستنی با عدالت، کرامت انسانی و نفی ظلم معنا می یابد. فقه سیاسی امام خمینی(ره) با تلفیق مبانی سنتی فقهی چون تقسیم جهان به دارالاسلام و دارالکفر با مفاهیم نوین سیاسی نظیر مصلحت نظام و حق حاکمیت ملی، رویکردی پویا و اقتضایی به صلح ارائه می دهد که در عین پایبندی به اصول اسلامی، قابلیت تعامل با نظام بین الملل را داراست. از منظر ایشان، صلح مطلوب بر پنج رکن اساسی استوار است: صلح عادلانه، صلح عزتمند، صلح به مثابه قاعده ثانویه، استکبارستیزی و همزیستی مسالمت آمیز با غیرمحاربین. همچنین، جهاد ابتدایی در عصر غیبت منتفی است، اما جهاد دفاعی و مقاومت مشروع در برابر اشغال و تجاوز، نه در تضاد با صلح، بلکه مقدمه ای برای تحقق صلحی عادلانه به شمار می رود. این پژوهش نشان می دهد که الگوی صلح در اندیشه امام خمینی(ره)، گسستی جدی از دوگانه ی صلح طلبی مطلق و جنگ طلبی تهاجمی است و می تواند به عنوان الگویی بدیل در برابر نظریه های رایج غربی در عرصه روابط بین الملل مطرح گردد.

کلیدواژه ها:

صلح ، فقه سیاسی ، امام خمینی ، حقوق بین الملل اسلام