حکمرانی اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس: فرصت ها، چالش ها و راهکارها

گسترش سریع هوش مصنوعی و به ویژه هوش مصنوعی مولد، چشم اندازهای جدیدی را برای تحول نظام های آموزشی و بهبود فرایند یاددهی یادگیری در مدارس ایجاد کرده است. این فناوری با قابلیت هایی همچون شخصی سازی مسیر یادگیری، تولید محتوای آموزشی، کاهش بار کاری معلمان، تحلیل عملکرد دانش آموزان و پشتیبانی از تصمیم گیری آموزشی می تواند کیفیت و اثربخشی آموزش را ارتقا دهد. بااین حال، استفاده گسترده از هوش مصنوعی در محیط های مدرسه ای، چالش های مهمی از جمله نقض حریم خصوصی و امنیت داده های دانش آموزان، سوگیری الگوریتمی، نابرابری در دسترسی، تقلب آموزشی، وابستگی بیش از حد به فناوری و تضعیف تفکر انتقادی را نیز به همراه دارد. ازاین رو، بهره گیری از این فناوری بدون وجود چارچوب های اخلاقی و نظارتی می تواند پیامدهایی برخلاف اهداف آموزشی و عدالت محور ایجاد کند. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با بررسی ادبیات و اسناد علمی مرتبط، به تحلیل فرصت ها و چالش های حکمرانی اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس می پردازد و چارچوبی پیشنهادی برای استفاده مسئولانه و انسان محور از این فناوری ارائه می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که حکمرانی اخلاقی هوش مصنوعی در مدارس باید بر شش مولفه اساسی شامل سیاست گذاری و قوانین اخلاقی، سواد هوش مصنوعی معلمان، حفاظت از داده های دانش آموزان، شفافیت الگوریتم ها، نظارت انسانی و عدالت آموزشی دیجیتال استوار باشد. همچنین، تدوین منشور اخلاقی، آموزش مستمر معلمان، ایجاد کمیته اخلاق فناوری، استانداردسازی حفاظت از داده ها و ارزیابی مستمر آثار فناوری از مهم ترین الزامات اجرایی این چارچوب هستند. در نهایت، هوش مصنوعی نباید جایگزین معلم تلقی شود، بلکه باید به عنوان ابزاری برای تقویت توانمندی های حرفه ای و انسانی وی به کار گرفته شود. بنابراین، آینده آموزش در تعامل هوشمند، اخلاقی و مسئولانه میان انسان و فناوری شکل خواهد گرفت.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، هوش مصنوعی مولد ، حکمرانی اخلاقی ، آموزش مدرسه ای ، اخلاق فناوری ، سواد هوش مصنوعی ، معلم.