بررسی رابطه هوش هیجانی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

هوش هیجانی به عنوان توانایی درک، مدیریت و به کارگیری موثر هیجان ها، در سال های اخیر به یکی از متغیرهای مهم در تبیین تفاوت های فردی در حوزه های آموزشی و تحصیلی تبدیل شده است. پژوهش های متعدد نشان می دهند که پیشرفت تحصیلی تنها به توانایی های شناختی و هوش بهر وابسته نیست، بلکه عوامل عاطفی، انگیزشی و شخصیتی نیز نقش مهمی در آن دارند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه هوش هیجانی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و با تاکید بر نقش متغیرهایی مانند اضطراب امتحان، عزت نفس و انگیزش پیشرفت انجام شده است. برای تبیین این رابطه، مهم ترین چارچوب های نظری و یافته های تجربی داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعات نظری نشان می دهد که هوش هیجانی شامل مهارت هایی مانند خودآگاهی، خودتنظیمی و همدلی است و این مولفه ها می توانند بر فرایند یادگیری و عملکرد تحصیلی اثرگذار باشند. از سوی دیگر، پژوهش ها نشان داده اند که اضطراب، به ویژه اضطراب زبان خارجی، می تواند به عنوان عاملی بازدارنده در عملکرد زبان آموزان عمل کند. همچنین، مطالعات داخلی حاکی از آن است که بین هوش هیجانی، اضطراب و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایرانی رابطه ای معنادار وجود دارد؛ به گونه ای که هوش هیجانی بالاتر با اضطراب کمتر و پیشرفت تحصیلی بیشتر همراه است. افزون بر این، شواهد پژوهشی نشان می دهد که اضطراب می تواند بر مولفه های شناختی پردازش، مانند درک مطلب، اثر منفی بگذارد و عزت نفس و انگیزش پیشرفت نیز در این میان نقش واسطه ای دارند. بر این اساس، تقویت مولفه های هوش هیجانی در محیط های آموزشی و توجه به آموزش معلمان، به ویژه در درس زبان خارجی، می تواند به کاهش اضطراب و بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، پیشرفت تحصیلی ، اضطراب امتحان ، عزت نفس ، انگیزش پیشرفت ، دانش آموزان