نقش هوش مصنوعی در تحول خدمات کتابخانه های دانشگاهی و ارتقای کیفیت دسترسی کاربران به اطلاعات

گسترش فناوری های نوین اطلاعاتی و ظهور هوش مصنوعی، شیوه تولید، سازمان دهی، ذخیره سازی، بازیابی و استفاده از اطلاعات را با تحولات اساسی مواجه کرده است. کتابخانه های دانشگاهی به عنوان یکی از مهم ترین مراکز پشتیبان آموزش و پژوهش، ناگزیر از سازگاری با این تحولات و بازنگری در شیوه ارائه خدمات خود هستند. هوش مصنوعی با قابلیت هایی مانند پردازش زبان طبیعی، یادگیری ماشین، تحلیل داده ها، بازیابی هوشمند، پیشنهاد منابع مرتبط، فهرست نویسی و نمایه سازی خودکار می تواند دسترسی کاربران به منابع علمی را سریع تر، دقیق تر و متناسب تر با نیازهای آنان فراهم سازد. با این حال، استفاده از این فناوری چالش هایی همچون احتمال تولید اطلاعات نادرست، سوگیری الگوریتمی، حفظ حریم خصوصی، مالکیت فکری و ضرورت نظارت انسانی را نیز به همراه دارد. مقاله حاضر با رویکرد مروری تحلیلی، نقش هوش مصنوعی در تحول خدمات کتابخانه های دانشگاهی و ارتقای کیفیت دسترسی کاربران به اطلاعات را بررسی می کند. در این مقاله ضمن بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در خدمات کتابخانه ای، نقش و جایگاه کتابداران در محیط های اطلاعاتی هوشمند و ضرورت توسعه مهارت های حرفه ای آنان نیز مورد توجه قرار می گیرد. نتایج نشان می دهد استفاده هدفمند و مسئولانه از هوش مصنوعی، همراه با تخصص و نظارت کتابداران، می تواند کیفیت، سرعت و کارآمدی خدمات کتابخانه های دانشگاهی را افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، کتابخانه دانشگاهی ، خدمات کتابخانه ای ، بازیابی اطلاعات ، کتابدار ، سواد اطلاعاتی ، دسترسی به اطلاعات.