راهبردهای شناختی-رفتاری و بازآفرینی محیط یادگیری در بهبود تمرکز و مهار رفتارهای تکانشی دانش آموزان

مقدمه و هدف: توانایی تمرکز پایدار، هدایت توجه و خودمهارگری از کارکردهای اجرایی بنیادین مغز هستند که زیربنای موفقیت تحصیلی، سلامت روان و سازگاری اجتماعی دانش آموزان را تشکیل می دهند. در عصر کنونی به دلیل ازدیاد محرک های محیطی، ابزارهای دیجیتال و شیوه های کم تحرک زندگی، چالش نقص توجه و رفتارهای تکانشی (واکنش های شتاب زده، بدون فکر و بی قراری حرکتی) در مدارس رو به فزونی است. هدف از این پژوهش، بررسی و تبیین راهبردهای چندبعدی (شناختی-رفتاری، ذهن آگاهی و مدیریت ساختار کلاسی) در بهبود و تقویت تمرکز و کاهش رفتارهای تکانشی دانش آموزان است.روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی با شیوه سنتزپژوهی است که با تحلیل منابع معتبر علمی، نظریه های کارکردهای اجرایی مغز و تجارب برتر آموزشی تدوین شده است.یافته ها: تحلیل شواهد نشان می دهد که ترکیبی از چهار محور مداخله ای شامل: ۱) آموزش فنون خودگفتاری مثبت و بازداری پاسخ (تکنیک توقف–تفکر–عمل)، ۲) تمرین های تن آرامی و ذهن آگاهی کوتاه مدت کلاسی، ۳) ساختاردهی به محیط فیزیکی و کاهش محرک های حواس پرت کن، و ۴) ادغام بازی های حرکتی هدفمند و ریزاستراحت های ذهنی (Brain Breaks)، موجب تقویت معنادار دامنه توجه و کاهش تکانشگری کلامی و حرکتی در دانش آموزان می شود.نتیجه گیری: مهار تکانشگری و تقویت تمرکز اموری قابل آموزش و پرورش هستند. توانمندسازی معلمان در به کارگیری راهبردهای شناختی-حرکتی، کلاس درس را از یک محیط تنبیهی و تنش زا به بستری خودتنظیم کننده، شاداب و بالنده برای رشد تحصیلی و رفتاری تبدیل می کند.

کلیدواژه ها:

بهبود تمرکز ، رفتارهای تکانشی ، کارکردهای اجرایی ، بازداری پاسخ ، مدیریت کلاس درس ، دانش آموزان.