بررسی رابطه سبک مدیریت معلم با انگیزه و مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی در کلاس درس

مدیریت کلاس درس از ارکان اساسی فرایند آموزش و یادگیری به شمار می رود و سبک مدیریتی که معلم در کلاس به کار می گیرد، نقشی تعیین کننده در شکل دهی انگیزه و میزان مشارکت دانش آموزان ایفا می کند. دوره ابتدایی به عنوان نخستین تجربه رسمی کودکان در نظام آموزشی، از حساسیت و اهمیت ویژه ای برخوردار است و الگوهای رفتاری، عاطفی و شناختی که در این دوره شکل می گیرد، زیربنای یادگیری های بعدی و شخصیت آینده فرد را پایه ریزی می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سبک مدیریت معلم با انگیزه و مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی در کلاس درس انجام شده است. در این پژوهش، مبانی نظری مرتبط با سبک های مدیریت کلاس شامل سبک های استبدادی، دموکراتیک و سهل گیرانه مورد بررسی قرار گرفته و نظریه های بنیادین انگیزش از جمله نظریه سلسله مراتب نیازها، نظریه دو عاملی و نظریه خودتعیین گری تبیین شده است. همچنین مفهوم مشارکت کلاسی و عوامل موثر بر آن در دوره ابتدایی به صورت تحلیلی بررسی شده است. بررسی های انجام شده نشان می دهد که سبک مدیریت دموکراتیک با ایجاد فضای امن روانی، احترام به دیدگاه های دانش آموز و مشارکت دادن آنان در تصمیم گیری های کلاسی، نقش موثری در افزایش انگیزه درونی و مشارکت فعالانه دانش آموزان دارد. در مقابل، سبک استبدادی با کاهش احساس خودکارآمدی و ایجاد اضطراب در دانش آموزان، انگیزه و مشارکت آنان را کاهش می دهد و سبک سهل گیرانه نیز به دلیل فقدان ساختار مشخص و نبود راهنمایی کافی، موجب سردرگمی و افت انگیزه در یادگیرندگان می شود. بر اساس یافته های این پژوهش، پیشنهاد می شود معلمان دوره ابتدایی ضمن فراگیری مهارت های مدیریتی مشارکتی و تقویت هوش هیجانی، با ایجاد محیط یادگیری مثبت، حمایتی و ساختارمند، زمینه رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم آورند و والدین و برنامه ریزان آموزشی نیز با حمایت از این رویکرد، در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی مشارکت فعال داشته باشند.

کلیدواژه ها:

سبک مدیریت ، مدیریت کلاس درس ، انگیزه تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، دوره ابتدایی