ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ساختمان های موجود شهری با استفاده از روش های شاخص محور

ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ساختمان های موجود شهری، یکی از حیاتی ترین گام ها در مدیریت ریسک زلزله و برنامه ریزی برای کاهش خسارات ناشی از آن به شمار می رود. در میان رویکردهای متنوع موجود برای این ارزیابی، روش های شاخص محور (Index‑Based Methods) به دلیل سادگی، سرعت اجرا، هزینه پایین و قابلیت کاربرد در مقیاس شهری و برای تعداد زیادی از ساختمان ها، از جایگاهی ویژه برخوردار شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع روش های شاخص محور در ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ساختمان های شهری نگاشته شده است. این مقاله با بهره گیری از رویکرد مروری و با استناد به مطالعات تجربی و نظری معتبر، به تحلیل ابعاد مختلف این روش ها شامل مبانی نظری و تعریف شاخص آسیب پذیری، دسته بندی روش های شاخص محور (تجربی، تحلیلی و ترکیبی)، روش های برجسته مانند روش GNDT، RISK‑UE، روش شاخص حسن (Hassan Index) و شاخص Is ژاپن، فرایند محاسبه شاخص آسیب پذیری بر اساس پارامترهای ساختمانی، نقش سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS) در پهنه بندی آسیب پذیری شهری، مزایا و محدودیت های روش های شاخص محور، و کاربردهای عملی آنها در مدیریت ریسک زلزله می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که روش های شاخص محور با وجود سادگی، از دقت قابل قبولی در اولویت بندی ساختمان های آسیب پذیر برخوردار هستند و به ویژه در مرحله غربالگری سریع (Rapid Screening) در مقیاس شهری، کارایی بالایی دارند. با این حال، این روش ها برای تحلیل دقیق سازه های ویژه و تعیین سطوح حدی عملکردی، نیازمند تکمیل با روش های تحلیلی دقیق تر هستند. در پایان مقاله، پیشنهادهایی برای توسعه و بهبود کاربرد روش های شاخص محور در ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ساختمان های شهری ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ، روش های شاخص محور ، شاخص آسیب پذیری