تحلیل شبکه های اجتماعی یادگیی؛ شناسایی دانش آموزان مرکزی و حاشیه ای با استفاده از داده های تعاملات دیجیتال

زمینه: در عصر دیجیتال، تعاملات آموزشی دانش آموزان به طور فزاینده ای در بسترهای دیجیتال شکل می گیرد و داده های حاصل از این تعاملات، منبعی غنی برای تحلیل ساختار شبکه های یادگیری فراهم می آورد. شناسایی دانش آموزانی که در مرکز یا حاشیه این شبکه ها قرار دارند، می تواند به درک بهتر پویایی های کلاس و طراحی مداخلات آموزشی موثر کمک کند. هدف: این مقاله با هدف تبیین چارچوبی نظری برای تحلیل شبکه های اجتماعی یادگیری مبتنی بر داده های تعاملات دیجیتال و شناسایی دانش آموزان مرکزی و حاشیه ای نگاشته شده است تا ضمن مرور مفاهیم کلیدی، کاربردهای عملی آن را در بهبود فرایندهای آموزشی بررسی نماید. روش: پژوهش حاضر با رویکرد مروری و کیفی و با استفاده از روش تحلیل اسنادی و مطالعه کتابخانه ای انجام شده است. با بررسی منابع معتبر و تحلیل محتوایی آن ها، مفاهیم، شاخص ها و کاربردهای تحلیل شبکه در حوزه یادگیری دیجیتال استخراج و دسته بندی گردیده است. یافته ها: شاخص های کلیدی نظیر مرکزیت درجه، مرکزیت بینابینی و مرکزیت نزدیکی، ابزارهای مناسبی برای شناسایی دانش آموزان مرکزی و حاشیه ای هستند. دانش آموزان مرکزی از دسترسی گسترده تر به اطلاعات و حمایت های اجتماعی برخوردارند و نقش موثری در تسهیل یادگیری همسالان دارند، در حالی که دانش آموزان حاشیه ای با محدودیت در تعاملات، در معرض خطر افت تحصیلی قرار می گیرند. همچنین کاربردهای تحلیل شبکه شامل شناسایی تسهیل گران یادگیری همتا، طراحی مداخلات هدفمند، بهینه سازی گروه بندی کلاسی، پیش بینی افت تحصیلی و ارائه بازخورد شخصی شده به معلمان است. نتیجه گیری: تحلیل شبکه های یادگیری مبتنی بر داده های تعاملات دیجیتال، ابزاری توانمند در اختیار معلمان و پژوهشگران آموزشی قرار می دهد تا با شناسایی دقیق دانش آموزان مرکزی و حاشیه ای، گام های موثری در جهت کاهش نابرابری های آموزشی، افزایش مشارکت همه دانش آموزان و بهبود کیفیت یادگیری بردارند. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی به بررسی مداخلات مبتنی بر تحلیل شبکه و توسعه الگوریتم های پیش بینی کننده افت تحصیلی بپردازند.

کلیدواژه ها:

تحلیل شبکه اجتماعی یادگیری ، مرکزیت در شبکه ، دانش آموزان حاشیه ای ، تعاملات دیجیتال ، یادگیری همتا‑همتا