تبیین نقش میانجی کیفیت خواب و تمرکز در رابطه میان استفاده مسئله ساز از شبکه های اجتماعی و افت تحصیلی دانش آموزان

در عصر حاضر، استفاده بی رویه از شبکه های اجتماعی به یکی از دغدغه های اصلی نظام آموزشی تبدیل شده است که پیامدهای آن به ویژه در دوران نوجوانی، فراتر از اتلاف وقت، سلامت جسمی و شناختی دانش آموزان را نیز تهدید می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی مکانیسم های اثرگذار بر این معضل، نقش میانجی «کیفیت خواب» و «تمرکز» را در رابطه بین استفاده مسئله ساز از شبکه های اجتماعی و افت تحصیلی دانش آموزان تحلیل می کند.این مطالعه با رویکردی کمی و در چارچوب یک پژوهش توصیفی-همبستگی، داده ها را از نمونه ای از دانش آموزان گردآوری کرده و با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. یافته ها نشان می دهند که استفاده مسئله ساز از شبکه های اجتماعی، علاوه بر اثر مستقیم بر افت تحصیلی، از دو مسیر غیرمستقیم نیز بر آن تاثیر می گذارد: نخست با ایجاد اختلال در کیفیت خواب و در نتیجه کاهش توان بازیابی انرژی ذهنی، و دوم با فرسایش توان تمرکز و کاهش پایداری ذهنی در هنگام یادگیری. نتایج به وضوح نشان می دهند که افت تحصیلی تنها نتیجه ی حضور فیزیکی یا مجازی در این فضا نیست، بلکه شبکه های اجتماعی با تضعیف ارکان اساسی یادگیری (یعنی استراحت شبانه و توجه متمرکز)، زمینه ساز افت عملکرد تحصیلی می شوند. یافته های این پژوهش اهمیت توجه به “بهداشت فضای مجازی” و “تنظیم ریتم زیستی دانش آموزان” را به عنوان راهکارهایی برای پیشگیری از افت تحصیلی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

استفاده مسئله ساز از شبکه های اجتماعی ، کیفیت خواب ، تمرکز ، افت تحصیلی ، دانش آموزان ، سلامت شناختی