بررسی نقش اضطراب ریاضی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان

اضطراب ریاضی به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات عاطفی در حوزه یادگیری، پدیده ای چندبعدی است که با تنش، نگرانی و ترس در موقعیت های مرتبط با ریاضی مشخص می شود و به دلیل شیوع گسترده و پیامدهای منفی آن بر عملکرد تحصیلی، به یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی تبدیل شده است. با وجود گستردگی پژوهش ها در سطح بین المللی، در ایران مطالعات این حوزه عمدتا به بررسی های دو متغیری محدود مانده و الگوهای چندمتغیری و عوامل بومی موثر بر این رابطه کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. مقاله حاضر با هدف بررسی جامع نقش اضطراب ریاضی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان، شناسایی مکانیسم های شناختی و انگیزشی واسطه ای و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد برای کاهش این اضطراب انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، یک پژوهش مروری نظام مند و کتابخانه ای است. نتایج نشان داد که اضطراب ریاضی با شیوع ۲۵ تا ۸۰ درصد در میان دانش آموزان، از طریق مکانیسم های شناختی (اشغال حافظه کاری)، انگیزشی (کاهش خودکارآمدی) و رفتاری (اجتناب از تکالیف)، رابطه ای منفی و معنادار (با ضریب همبستگی متوسط ۳۴/۰- تا ۴۱/۰ ) با عملکرد تحصیلی دارد. متغیرهای واسطه ای نظیر خودکارآمدی ریاضی (با تبیین حدود ۴۵ درصد از اثر کل) و متغیرهای تعدیل گری نظیر جنسیت، پایه تحصیلی، کیفیت جو کلاسی و حمایت اجتماعی در این رابطه نقش مهمی ایفا می کنند. یافته ها حاکی از وجود رابطه غیرخطی ( U معکوس) میان این دو متغیر است. اضطراب ریاضی یک مانع جدی در مسیر یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان است و کاهش آن مستلزم مداخلات چندلایه ای در سطوح فردی، کلاسی، مدرسه ای و خانوادگی است. انجام پژوهش های طولی و تجربی بیشتر در بستر فرهنگی ایران برای توسعه دانش بومی و طراحی مداخلات اثربخش ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

اضطراب ریاضی ، عملکرد تحصیلی ، خودکارآمدی ریاضی ، حافظه کاری ، مرور نظام مند ، دانش آموزان