تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی مقیاس سنجش اضطراب جدایی هان (فرم والدین) در کودکان پیش دبستانی

اختلال اضطراب جدایی یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات دوران کودکی است که در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، پیامدهای منفی متعددی از جمله مدرسه هراسی، افسردگی و اختلالات اضطرابی در بزرگسالی را به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین ویژگی های روان سنجی فرم والدین مقیاس سنجش اضطراب جدایی هان، هانسنلیان، ایسن، ویندر و پینکاس (۲۰۰۳) در کودکان ۴ تا ۶ ساله مهدکودک ها و پیش دبستانی های شهر تهران انجام شد. روش پژوهش از نوع پیمایشی و اکتشافی بود. نمونه پژوهش شامل ۲۰۰ کودک ۴ تا ۶ ساله به همراه مادرانشان بود که از طریق نمونه گیری خوشه ای هدفمند از ۹ منطقه شهر تهران انتخاب شدند. مادران به دو ابزار شامل مقیاس سنجش اضطراب جدایی هان (فرم والدین) و مقیاس اضطراب کودکان پیش دبستانی اسپنس پاسخ دادند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و روش های آماری آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی اکتشافی به روش مولفه های اصلی با چرخش واریماکس، تحلیل عاملی تاییدی و همبستگی پیرسون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که ضریب آلفای کرونباخ کل مقیاس ۰/۹۸۱ و ضرایب زیرمقیاس ها از ۰/۴۸ تا ۰/۸۵ متغیر بود که نشان دهنده همسانی درونی مطلوب است. شاخص KMO برابر با ۰/۹۴۷ و آزمون کرویت بارتلت معنادار بود (p<۰/۰۰۱) که کفایت نمونه برداری و امکان پذیری تحلیل عاملی را تایید کرد. تحلیل عاملی اکتشافی پنج عامل را استخراج کرد که ۵۵/۹۳ درصد واریانس کل را تبیین می کردند و ساختار چهار عاملی اصلی مقیاس (ترس از تنها ماندن، ترس از رها شدن، ترس از بیماری جسمی و نگرانی از رویدادهای خطرناک) مورد تایید تجربی قرار گرفت. روایی همگرا از طریق همبستگی معنادار با مقیاس اسپنس تایید شد. تحلیل عاملی تاییدی نیز برازش مطلوب ساختار چهار عاملی با داده ها را نشان داد. تفاوت معناداری بین دختران و پسران در نمره کل و زیرمقیاس ها مشاهده نشد (p>۰/۰۵). در مجموع، یافته ها از کاربرد فرم والدین مقیاس سنجش اضطراب جدایی هان به عنوان ابزاری معتبر و روا برای سنجش اضطراب جدایی در کودکان ۴ تا ۶ ساله ایرانی حمایت می کند.

کلیدواژه ها:

ویژگی های روان سنجی ، مقیاس سنجش اضطراب جدایی هان ، تحلیل عاملی اکتشافی ، تحلیل عاملی تاییدی ، همسانی درونی ، روایی همگرا ، کودکان پیش دبستانی