بررسی شاخص های هنجاری و عملکرد نسخه فارسی مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام-۳ در کودکان و نوجوانان ایرانی

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان سنجی و شاخص های هنجاری نسخه فارسی مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام-۳ (گارس-۳) در کودکان و نوجوانان ایرانی مبتلا به اختلال طیف اتیسم انجام شد.روش: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نوع بنیادی-کاربردی با رویکرد پیمایشی-اکتشافی بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال طیف اتیسم مراجعه کننده به مراکز توانبخشی شهر تهران در فصل های پاییز و زمستان ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۱۰۰ فرد مبتلا به اتیسم (۷۶ پسر و ۲۴ دختر) در دامنه سنی ۳ تا ۲۲ سال به همراه ۵۰ فرد بهنجار به عنوان گروه مقایسه ای بود که به روش نمونه گیری هدفمند در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس ۵۸ سوالی گارس-۳ و مقیاس درجه بندی اتیسم کودکی (کارز) به عنوان ملاک همزمان بود. داده ها با استفاده از نسخه ۲۶ نرم افزار آماری اس پی اس اس و از طریق آلفای کرونباخ، ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل تمایزی و آزمون تی مستقل تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که مقیاس گارس-۳ از پایایی همسانی درونی مطلوبی برخوردار است (آلفای کرونباخ کل = ۰/۸۹؛ دامنه آلفای زیرمقیاس ها = ۰/۷۱ تا ۰/۹۲). ضرایب همبستگی بین زیرمقیاس ها و نمره کل با مقیاس کارز از ۰/۴۸ تا ۰/۸۴ متغیر بود (همبستگی نمره کل = ۰/۶۸) که حاکی از روایی ملاکی مناسب است. نقطه برش بهینه ۵۲/۲۲ با حساسیت ۹۹/۵ درصد و ویژگی ۱۰۰ درصد تعیین شد. یافته ها حاکی از آن بود که مقیاس به جنسیت حساس نیست و بین سن و نمره کل اوتیسم همبستگی معناداری وجود ندارد؛ تنها بین خرده مقیاس رفتارهای تکراری و سن رابطه منفی معنادار مشاهده شد.نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، نسخه فارسی مقیاس گارس-۳ از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار بوده و می تواند به عنوان ابزاری معتبر، کارآمد و فرهنگ سازگار برای غربالگری، تشخیص و تعیین شدت اختلال طیف اتیسم در جامعه ایرانی مورد استفاده متخصصان، درمانگران و پژوهشگران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اتیسم ، مقیاس رتبه بندی اتیسم گیلیام-۳ ، ویژگی های روان سنجی ، روایی ، پایایی ، نسخه فارسی