بررسی نقش بزکوهی در فرهنگ کهن و ادوار تاریخ ایران و آثار بجای مانده از منطقه شهر سوخته

جستجو و کاوش در فرهنگ کهن باستانی در هر قوم و ملتی، منجر به تبیین ویژگیهای زیستی، قوم باستان شناختی و فرهنگی آن مردمان شده و نمادشناسی اشیاء به جای مانده به تحقق این امر کمک شایانی کرده است. این کار ها نه تنها در شهر سوخته بلکه در دوره های تاریخی(ماد، هخامنیشی، اشکانی و ساسانیان) مورد تو جه بوده است. بر اساس یافته های این پژوهش می توان به بیان این موضوع پرداخت که این نوع نقش پردازی دارای حیات و واقع گرایانه نقش بزکوهی و نوع کاربرد ظروف که این نقوش بر روی آنها ترسیم شده ، تنها جهت مراسم تدفین و قرار دادن آنها در قبور و اعتقاد مردم تمدن شهرسوخته به زندگی پس از مرگ، نشان از این دارد که بزکوهی به عنوان یک بخش از طبیعت که آنها سعی در حفظ آن برای اموات داشته اند. از طرف دیگر شاید مانند دیگر تمدن های فلات ایران نقش بزکوهی نماد از عنصر ماه و قداست آن در میان مردم این منطقه بوده است. و همچنین در اواخر دوره ماد بز کوهی که در گذشته نماد ماه- خدا بود و همه قدرت او یعنی رویش ، برکت ، باروری ، باران را در خود گرد آورده بود ، به مقام یکی از صور فلکی یعنی برج جدی (دی) وفصل زمستان تنزل درجه پیدا می کند. پس بنابراین نقوش بزکوهی از این زمان به بعد یا به مفهوم خورشید خداست و یا صورت فلکی جدی که اشاره به ماه دی و فصل زمستان دارد . از نمونه های این نقش در اواخر دوره هخامنشی می توان به صحنه ی شکار اشاره کرد که در آن ایزد آسمانی خورشید مهمترین ایزد یک شکارچی سوار بر اسب درحال شکار است . هرچند ، از دوره اشکانی تعداد انگشت شماری اثر که دارای نقش بزکوهی هستند یافت شده، است، اما شاید همین نقش نشانی از بازگشت هنر ایران به سمت زادگاه خود است. زیرا این نقش به عنوان یک نقش بومی باز هم مورد توجه قرار گرفته است ؛ اگرچه با بیان به ظاهر یونانی . از جمله آثار قابل تامل در این دوره نقش بز کوهی به صورت ریتون است.در هر حال دوره ساسانی که آخرین باب از دفتر ایران باستان بود هم به پایان می رسد اما هنر همچنان سیالیت خود را حفظ و بدون مرز در حال نفوذ باقی می ماند تا جایی که حتی امروزه پس از گذشته قرن ها باز هم می توان جلوه هایی از نقش بزکوهی را در فرش ها و گلیم های عشایری ایرانی مشاهده کرد و به جد این هنر را میراث دار تمدن خاموش ایران دانست .

کلیدواژه ها:

نقش بزکوهی ، فرهنگ کهن ایران ، ادوار تاریخ ، آثار بجای مانده شهر سوخته