تحلیل اثربخشی استراتژی های تقویت حافظه بر عمق یادگیری، درک مفهومی و کارکردهای اجرایی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش و اثربخشی استراتژی های تقویت حافظه بر افزایش میزان یادگیری، درک مفهومی و پایداری شناختی دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کمی-کیفی) با طرح تبیینی است. جامعه آماری بخش کیفی را معلمان و دانش آموزان تشکیل دادند که با روش نمونه گیری هدفمند مورد مصاحبه قرار گرفتند؛ در بخش کمی نیز از طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با ارزیابی های عملکردی در کلاس های چندپایه استفاده شد. ابزار استراتژیک در این مداخله، شامل به کارگیری راهبردهای شناختی نظیر تکرار فعال، سازمان دهی اطلاعات، مرور فاصله دار، بازخورد مبتنی بر بازخوانی و ابزارهای فناوری محور ارتقای حافظه بود. یافته های حاصل از تحلیل داده های کیفی و کمی نشان داد که اعمال راهبردهای حافظه محور، به ویژه در مراحل آغازین طرح واره سازی ذهنی، به شکل معناداری موجب تسهیل بازنمایی داخلی اطلاعات، ارتقای ساختاردهی به مفاهیم و تسریع فرایند بازیابی اطلاعات در مواجهه با موقعیت های حل مسئله جدید می شود. همچنین، تقویت حافظه کاری به عنوان هسته پردازش موقت اطلاعات، همبستگی مثبتی با بهبود کارکردهای اجرایی (از جمله برنامه ریزی، کنترل مهار زیستی و سازمان دهی ذهنی) نشان داد که این امر تسهیل کننده انتقال یادگیری به بافت های واقعی است. بر اساس نتایج، بازخوردهای فوری همراه با تکرارهای فاصله دار، از طریق تحکیم رد عصبی-شناختی، ماندگاری آموخته ها در حافظه بلندمدت را تضمین می کنند و آموزش خودتنظیمی این راهبردها به دانش آموزان، موجب تقویت انگیزش پیشرفت و خودکارآمدی تحصیلی آنان می شود. با این حال، تفاوت های فردی در ظرفیت شناختی و سبک های یادگیری فراگیران از جمله چالش های اجرایی این رویکرد به شمار می روند. در نهایت، بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود طراحی آموزشی مبتنی بر تلفیق راهبردهای حافظه با رویکردهای سازنده گرا (نظیر نقشه نگاری مفهومی و یادگیری موقعیتی) و نیز به کارگیری ارزیابی های فرایندنگر و چندبعدی جهت تعمیق یادگیری فراگیران در دستور کار سیستم های آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کارکردهای شناختی ، حافظه کاری ، درک مفهومی ، راهبردهای یادگیری ، طراحی آموزشی ، مطالعه آمیخته