آسیب شناسی کتاب های درسی تاریخ ایران (۱۳۲۰–۱۳۵۷ ش): تحلیل نشانه شناسی تصاویر جنگ و نظامیان

این پژوهش با هدف بازنمایی ارتش سالاری، نظم محوری و جنگ گرایی در کتاب های درسی تاریخ ایران در دوره پهلوی دوم انجام شده است. در این مطالعه، ۵۷ تصویر از ۲۵ کتاب درسی مورد تحلیل نشانه شناسی قرار گرفت تا نحوه نمایش نیروهای نظامی، انتظامی و سلطنتی شامل ارتش، ژاندارمری و شهربانی و نیز بازنمایی رویدادهای تاریخی مرتبط با نظم، امنیت و قدرت سیاسی در گفتمان آموزشی آشکار شود. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه تصاویر کتاب های درسی تاریخ در دوره محمدرضا شاه پهلوی، روایت تاریخی را در خدمت ایدئولوژی قدرت نظامی و انتظامی بازسازی کرده و در شکل دهی به حافظه جمعی، انضباط اجتماعی و هویت سیاسی نسل جوان نقش آفرینی کرده اند؟ چارچوب نظری پژوهش بر مبنای تحلیل نشانه شناسی و مطالعات تاریخ نگاری ناسیونالیستی است؛ همچنین داده ها از منابع دیجیتال و کتابخانه ای گردآوری شده اند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، نقش کتاب های درسی در بازتولید هویت ملی و بازنمایی نهادهای نظامی و انتظامی را آشکار ساخته و چارچوبی برای مطالعات آتی در حوزه نشانه شناسی تاریخی ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد که تصاویر کتاب های درسی، ارتش، ژاندارمری و شهربانی را به عنوان نمادهای نظم، اقتدار و پیشرفت ملی بازنمایی می کنند و از این رهگذر به تقویت مشروعیت دولت پهلوی و آموزش مفاهیم ایدئولوژیک نظم و فرمان پذیری به دانش آموزان می پردازند.

کلیدواژه ها:

انتظام و امنیت ، جنگ محوری ، کتاب های درسی تاریخ ، پهلوی دوم ، نشانه شناسی