آسیب شناسی راه ها و راهکارهای تامین امنیت در عصر ناصری از دیدگاه سفرنامه های خارجی (۱۳۱۳–۱۲۶۴ ق / ۱۸۹۶–۱۸۴۸ م)

حکومت ها در ادوار تاریخی ایران همواره توجه ویژه ای به راه سازی، ساخت پل و ایجاد استحکامات مبتنی بر تامین امنیت جاده ها نشان می دادند؛ چرا که امنیت راه با ثبات سیاسی و رونق اقتصادی کشور رابطه ای مستقیم دارد. مقاله حاضر به موانع امنیتی راه ها در دوره ناصری و همچنین اقدامات این حکومت در راستای تامین امنیت جاده ها از منظر سفرنامه های خارجی می پردازد. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که چه مشکلاتی بر سر راه تامین امنیت در عصر ناصری وجود داشته و راهکارهای حکومت ناصری در مقابله با ناامنی های طبیعی و انسانی چه بوده است؟ به مسئله فوق با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای، به ویژه سفرنامه های سیاحان غربی و با رویکردی توصیفی-تحلیلی پرداخته شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که با وجود ثبات نسبی پنجاه ساله در دوره ناصرالدین شاه،اقدامات قابل توجه ولی محدودی در زمینه تامین امنیت راه ها صورت گرفته است. بخش عمده ای از امنیت راه ها متاثر از وضعیت پل ها و استحکامات بین راهی همچون کاروانسراها، قلعه ها، حصارها، برج های نگهبانی و سکونتگاه ها بود که طبق گزارش سیاحان، وضعیت مطلوبی در سراسر کشور نداشتند. هرچند حکومت ناصری در حوزه تامین امنیت راه ها به بهسازی پل ها و جاده ها (به ویژه در اطراف پایتخت)، تقویت نهادهای انتظامی و بهره گیری از مهندسان خارجی پرداخت، اما این اقدامات بیشتر به صورت مقطعی، بدون برنامه ریزی مدون و خارج از یک سیستم یکپارچه اجرا شده اند.

کلیدواژه ها:

عصر ناصری ، امنیت ، راه ، استحکامات ، سفرنامه