نقش معلم در عصر هوش مصنوعی از انتقال دانش تا هدایتگری آموزشی

گسترش روزافزون هوش مصنوعی، فرایندهای یاددهی یادگیری و نقش سنتی معلم را با تحولات اساسی مواجه ساخته است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش معلم در عصر هوش مصنوعی و تبیین گذار وی از انتقال دانش به هدایتگری آموزشی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی است و با استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد که توسعه ابزارهای هوش مصنوعی موجب کاهش انحصار معلم در انتقال اطلاعات شده و در مقابل، اهمیت نقش هایی همچون هدایتگری یادگیری، تسهیلگری، طراحی تجربه یادگیری، تقویت تفکر انتقادی، شخصی سازی آموزش، ارائه بازخورد و ارزشیابی فرایندمحور را افزایش داده است. همچنین، نتایج نشان داد که معلم برای ایفای نقش موثر در محیط های آموزشی هوشمند، به شایستگی هایی همچون سواد هوش مصنوعی، مهارت های دیجیتال، دانش پداگوژیکی، توانایی ارزیابی محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی و آگاهی از مسائل اخلاقی و حقوقی نیاز دارد. از سوی دیگر، یافته ها بر ضرورت حفظ ابعاد انسانی، عاطفی و تربیتی آموزش تاکید دارد؛ زیرا هوش مصنوعی، با وجود توانایی های گسترده در پردازش اطلاعات و پشتیبانی از یادگیری، نمی تواند به طور کامل جایگزین تعامل انسانی و قضاوت حرفه ای معلم شود. در مجموع، می توان نتیجه گرفت که آینده حرفه معلمی در عصر هوش مصنوعی بیش از آنکه به حذف یا تضعیف نقش معلم منجر شود، زمینه ارتقای جایگاه وی از انتقال دهنده دانش به هدایتگر، تسهیلگر و طراح تجربه یادگیری را فراهم می کند. تحقق این تحول مستلزم بازنگری در برنامه های تربیت و توسعه حرفه ای معلمان و ایجاد رویکردی انسان محور در استفاده از فناوری های هوش مصنوعی است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: هوش مصنوعی ، نقش معلم ، هدایتگری آموزشی ، یادگیری ، معلم آینده ، شایستگی حرفه ای ، تفکر انتقادی ، آموزش هوشمند.