شخصی سازی یادگیری در عصر دیجیتال: واکاوی نقش هوش مصنوعی در برطرف سازی شکاف تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول

زمینه و هدف: دوره اول متوسطه به دلیل هم زمانی با تحولات شناختی و روانی-اجتماعی نوجوانی، یکی از حساسترین مقاطع تحصیلی است که در آن شکاف های تحصیلی پنهان، به ویژه در دروس بنیادین، شکل گرفته و در صورت عدم مداخله به موقع، به افت تحصیلی پایدار منجر می شود. رویکردهای سنتی یکسان ساز، توانایی پاسخگویی به تفاوت های فردی دانش آموزان را ندارند. این مقاله با هدف واکاوی نظام مند نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری و کاهش شکاف تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول نگاشته شده است.روش: این پژوهش یک مقاله مروری نظام مند با رویکرد تحلیلی-ترکیبی است که بر اساس چارچوب PRISMA و با مرور منابع معتبر داخلی و خارجی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ انجام شده است.یافته ها: هوش مصنوعی دارای سه کارکرد کلیدی در کاهش شکاف تحصیلی است: (۱) کارکرد تشخیصی از طریق تحلیل داده های یادگیری و پردازش زبان طبیعی برای شناسایی گلوگاه های پنهان، (۲) کارکرد تطبیقی از طریق سیستم های آموزشی هوشمند و بازخورد فوری مبتنی بر نظریه بار شناختی، و (۳) کارکرد پیش بینی کننده برای هشدار زودهنگام به معلمان و والدین. با این حال، چالش های جدی از جمله غفلت از ویژگی های رشدی نوجوانان، سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتالی و نبود محتوای بومی، موانع اصلی پیاده سازی هستند.نتیجه گیری: هوش مصنوعی به تنهایی راه حل معجزه آسا نیست؛ موفقیت آن منوط به طراحی یک مدل سه وجهی هم افزا شامل هوش مصنوعی (تشخیص و تطبیق)، معلم (تفسیر انسانی و حمایت عاطفی) و والدین (تداوم یادگیری در خانه) است. پیشنهاد می شود نظام آموزشی ایران با تدوین سند جامع هوش مصنوعی، توانمندسازی معلمان در سواد داده، و سرمایه گذاری بر زیرساخت های مناطق محروم، گام های عملی در این مسیر بردارد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: شخصی سازی یادگیری ، هوش مصنوعی در آموزش ، شکاف تحصیلی ، دوره اول متوسطه ، مدل سه وجهی آموزشی