راهکارهای نوین مدیریت حواس پرتی دیجیتال در کلاس درس

گسترش فراگیر فناوری های دیجیتال، به ویژه تلفن های هوشمند و شبکه های اجتماعی، در زندگی روزمره ی دانش آموزان، تحولات بنیادینی در سازوکارهای توجه، مشارکت و یادگیری در کلاس های درس معاصر ایجاد کرده است. حواس پرتی دیجیتال، به مثابه ی انحراف غیرارادی منابع شناختی از تکالیف آموزشی به سمت محرک های مبتنی بر فناوری، به یکی از مهم ترین چالش های پیش روی نظام های آموزشی در سراسر جهان تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهکارهای نوین مدیریت حواس پرتی دیجیتال در کلاس درس و سنجش اثربخشی آن ها بر مشارکت تحصیلی، خودتنظیمی و پیامدهای یادگیری دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر روش شناسی، رویکردی آمیخته با غلبه ی کمی داشت. جامعه ی آماری شامل ۳۲۰ نفر از دبیران دوره ی دوم متوسطه و ۵۸۰ نفر از دانش آموزان بود که به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی از مناطق آموزش وپرورش شهرهای تهران، اصفهان و مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظر متخصصان فناوری آموزشی و روان شناسی تربیتی تایید شد. شاخص روایی محتوا (CVI = ۰/۸۹) و نسبت روایی محتوا (CVR = ۰/۸۵) محاسبه شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۳) تایید گردید. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها و آزمون تی تک نمونه ای انجام شد. یافته ها نشان داد که حواس پرتی دیجیتال تاثیر منفی معناداری بر دامنه ی توجه، عملکرد تحصیلی و مشارکت کلاسی دانش آموزان دارد. راهکارهای نوین شامل ادغام ساختاریافته ی فناوری، مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی، محیط های یادگیری بازی وارسازی، الگوی کلاس معکوس و سیاست های جامع سلامت دیجیتال در سطح مدرسه، اثربخشی معناداری در کاهش حواس پرتی و ارتقای پیامدهای یادگیری نشان دادند (p < ۰/۰۰۱). نتایج این پژوهش می تواند راهنمای عملی برای معلمان، مدیران مدارس، طراحان برنامه ی درسی و سیاست گذاران آموزشی در مواجهه با چالش های عصر دیجیتال و بهره گیری از ظرفیت های آموزشی فناوری باشد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: حواس پرتی دیجیتال ، مدیریت کلاس ، فناوری آموزشی ، مشارکت دانش آموز ، خودتنظیمی ، یادگیری سیار ، توجه ، سلامت دیجیتال