هوش مصنوعی واموزش مهارت های تصمیم گیری وحل مسئله پیچیده

مقدمه: در عصر داده محور و پیچیدگی های فزاینده ی جهانی، توانایی تصمیم گیری موثر و حل مسائل چندبعدی به یکی از ارزشمندترین مهارت های انسانی تبدیل شده است. هوش مصنوعی در این میان، نه صرفا به عنوان ابزاری تحلیلی، بلکه به مثابه شریکی شناختی در فرایندهای پیچیده ی تصمیم گیری ظهور یافته است. هدف: این مقاله مروری با هدف تبیین نقش هوش مصنوعی در بازتعریف و آموزش مهارت های تصمیم گیری و حل مسئله ی پیچیده تدوین شده است. سوال محوری این است که چگونه سیستم های هوشمند می توانند از رویکردهای خطی و قاعده محور به سمت توانمندسازی شهود، کاهش سوگیری های شناختی و تسهیل تفکر سیستمی حرکت کنند.روش شناسی: این مطالعه با روش مرور نظام مند و تحلیل محتوای کیفی، با جستجوی جامع در پایگاه های Scopus، Web of Science، IEEE و PubMed در بازه ی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ انجام شد. پس از غربالگری، ۸۹ مقاله ی نهایی با معیارهای مرتبط بودن، اعتبار مجله و شفافیت روش شناختی انتخاب شدند. تحلیل با رویکرد استقرایی و کدگذاری مضامین اصلی انجام و یافته ها بر اساس مدل دوگانه ی تقویت کننده در برابر جایگزین شناختی دسته بندی شدند.یافته ها: یافته ها در سه محور طبقه بندی شدند: نخست، ابزارهای هوش مصنوعی شامل سیستم های توصیه گر، شبیه سازی های مبتنی بر عامل و یادگیری تقویتی که با مدل های زبانی چندعاملی، به غنای حل مسئله در پروژه های مهندسی کمک می کنند. دوم، آموزش شناختی با محیط های واقعیت مجازی و بازی وارسازی که توانایی شناسایی الگوهای پنهان را افزایش می دهد، اما تاثیر آن بر خلاقیت و تفکر انتقادی به نحوه ی تعامل کاربر وابسته است و استفاده ی صرفا ابزاری به همگون سازی افکار می انجامد. سوم، چالش های اخلاقی نظیر سوگیری های الگوریتمی، مسئله ی جعبه سیاه، خطر تضعیف قضاوت انسانی در اثر اتکای بیش ازحد و کاهش استقلال شناختی که بدون طراحی آموزشی آگاهانه، به سطحی نگری و کاهش عمق یادگیری منجر می شود.نتیجه گیری: هوش مصنوعی ظرفیت بی سابقه ای برای ارتقای مهارت های حل مسئله دارد، مشروط بر آنکه به عنوان مکمل هوش انسانی طراحی شود. آموزش موثر، نیازمند دوره های ترکیبی با رویکرد «انسان درون چرخه» و تاکید بر تفکر انتقادی درباره ی خروجی های ماشین است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: هوش مصنوعی ، حل مسئله ی پیچیده ، تصمیم گیری ، تفکر سطح بالا ، آموزش شناختی.