بازگشت به کلاس با رویکردی نوین؛ راهنمای عملی معلمان برای طراحی تجارب یادگیری معنادار

چکیده فارسی پژوهش حاضر با هدف طراحی، تدوین و اعتبارسنجی راهنمایی عملی برای معلمان به منظور تسهیل بازگشت آنان به کلاس های درس با رویکردهای نوین و مبتنی بر شواهد در دوره پساکرونا انجام شد. این مطالعه با بهره گیری از روش ترکیبی تبیینی متوالی با گرایش کمی، درصدد شناسایی شایستگی های محوری مورد نیاز معلمان و ارائه چارچوبی ساختاریافته برای پاسخ گویی به نیازهای حرفه ای، آموزشی، عاطفی و فناورانه آنان بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه معلمان شاغل در مدارس ابتدایی و متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ تشکیل دادند (N ≈ ۸۴۰۰۰) که از این میان با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم نواحی و مقاطع تحصیلی، ۳۲۰ معلم به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای محقق ساخته بود که بر پایه مروری جامع بر ادبیات پژوهشی و با اصلاحات حاصل از دو دور نظرخواهی از پانل خبرگان تدوین شد. روایی محتوایی پرسشنامه توسط ۱۵ نفر از متخصصان علوم تربیتی، برنامه ریزی درسی و فناوری آموزشی مورد تایید قرار گرفت (نسبت روایی محتوایی = ۰/۷۸؛ شاخص روایی محتوایی = ۰/۸۶). روایی سازه از طریق تحلیل عاملی اکتشافی (KMO = ۰/۹۱؛ آزمون بارتلت با p < ۰/۰۰۱؛ استخراج پنج عامل تبیین کننده ۶۷/۴ درصد از واریانس کل) و تحلیل عاملی تاییدی (CFI = ۰/۹۴؛ RMSEA = ۰/۰۵۲؛ SRMR = ۰/۰۴۸؛ χ²/df = ۲/۳۱) تایید شد. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۹۴)، پایایی ترکیبی (CR = ۰/۹۲) و ضریب امگای مک دونالد (ω = ۰/۹۳) در سطح مطلوب ارزیابی شد. آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان دهنده توزیع نرمال داده ها در تمامی خرده مقیاس ها بود (p > ۰/۰۵). نتایج آزمون تی تک نمونه ای حاکی از آن بود که راهنمای پیشنهادی در تمامی ابعاد پنج گانه به طور معناداری نیازهای معلمان را پاسخگو است: شایستگی های تدریس (میانگین = ۴/۳۲، انحراف معیار = ۰/۷۱، t(۳۱۹) = ۱۸/۴۵، p < ۰/۰۰۱، d = ۱/۰۳)، ادغام فناوری (میانگین = ۴/۱۸، انحراف معیار = ۰/۷۴، t(۳۱۹) = ۱۶/۷۲، p < ۰/۰۰۱، d = ۰/۹۴)، حمایت عاطفی و اجتماعی (میانگین = ۴/۴۱، انحراف معیار = ۰/۶۹، t(۳۱۹) = ۱۹/۸۳، p < ۰/۰۰۱، d = ۱/۱۱)، آموزش فردمحور (میانگین = ۴/۲۵، انحراف معیار = ۰/۷۲، t(۳۱۹) = ۱۷/۹۴، p < ۰/۰۰۱، d = ۱/۰۱) و سواد ارزیابی (میانگین = ۴/۱۵، انحراف معیار = ۰/۷۶، t(۳۱۹) = ۱۶/۲۸، p < ۰/۰۰۱، d = ۰/۹۱). اندازه اثر در تمامی ابعاد در سطح بالا ارزیابی شد. یافته های پژوهش پیامدهای کاربردی متعددی برای برنامه های تربیت معلم، دوره های ضمن خدمت، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی در راستای بازطراحی شیوه های آموزشی در دوره پساکرونا به همراه دارد. راهنمای اعتبارسنجی شده می تواند به عنوان سندی بنیادین برای کارگاه های حرفه ای توسعه، برنامه های مربی گری آموزشی و ابتکارات اصلاح برنامه درسی در ایران و زمینه های آموزشی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: آموزش دوره پساکرونا ، توسعه حرفه ای معلمان ، تدریس نوین ، راهنمای عملی ، بازطراحی کلاس درس ، شایستگی معلم ، تغییر آموزشی