استراتژی های معلم تحول آفرین برای ارتقای «تفکر انتقادی» دانش آموزان در مواجهه با محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی

گسترش سریع هوش مصنوعی مولد و امکان تولید انواع محتوای متنی، آموزشی و اطلاعاتی، محیط های یادگیری و نقش سنتی معلم را با تحولات اساسی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، دسترسی آسان دانش آموزان به پاسخ های تولیدشده توسط هوش مصنوعی، در کنار فرصت های آموزشی، می تواند خطر پذیرش غیرانتقادی اطلاعات، وابستگی شناختی و کاهش تلاش ذهنی را نیز به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف تبیین استراتژی های معلم تحول آفرین برای ارتقای تفکر انتقادی دانش آموزان در مواجهه با محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی است و داده های آن با استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه ای منابع علمی فارسی و خارجی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. یافته ها نشان داد که معلم تحول آفرین می تواند از طریق پرسشگری هدفمند، آموزش ارزیابی اعتبار منابع، مقایسه محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی با منابع معتبر، شناسایی خطا و سوگیری، گفت وگوی انتقادی، یادگیری مسئله محور، تقویت سواد اطلاعاتی و هوش مصنوعی، آموزش فراشناخت و طراحی ارزشیابی فرایندمحور، زمینه ارتقای تفکر انتقادی دانش آموزان را فراهم کند. همچنین مشخص شد که استفاده منفعلانه از هوش مصنوعی می تواند به وابستگی دانش آموزان به پاسخ های آماده منجر شود، درحالی که استفاده هدایت شده و هدفمند از این فناوری می تواند آن را به ابزاری برای تحلیل، ارزیابی، استدلال و حل مسئله تبدیل کند. بر اساس نتایج، عامل تعیین کننده در پیامدهای آموزشی هوش مصنوعی، صرفا دسترسی به فناوری نیست، بلکه کیفیت هدایت آموزشی و راهبردهای معلم است. بنابراین، توانمندسازی حرفه ای معلمان در زمینه هوش مصنوعی و تفکر انتقادی و بازطراحی روش های تدریس و ارزشیابی، از الزامات آموزش اثربخش در عصر هوش مصنوعی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: معلم تحول آفرین ، تفکر انتقادی ، هوش مصنوعی مولد ، محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی ، سواد هوش مصنوعی ، سواد اطلاعاتی ، دانش آموزان ، راهبردهای آموزشی.