شناسایی و اولویت بندی معیارهای تاثیرگذار بر تاب آوری سازمان آتش نشانی ساوه (مطالعه موردی: ایستگاه مرکزی آتش نشانی ساوه)

زمینه و هدف: در عصر حاضر، سازمان های امدادی و به ویژه سازمان های آتش نشانی به عنوان نخستین پاسخ گویان به حوادث حریق و سوانح غیرمترقبه، بیش از پیش در معرض آسیب پذیری قرار گرفته اند. تاب آوری سازمانی به عنوان ظرفیت سیستم برای جذب شوک، حفظ عملکردهای حیاتی و بازیابی سریع پس از اختلال، نقش کلیدی در کاهش خسارات جانی، مالی و زیست محیطی ایفا می کند. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و اولویت بندی معیارها، زیرمعیارها و شاخص های تاثیرگذار بر تاب آوری سازمانی در ایستگاه مرکزی آتش نشانی ساوه به منظور ارائه راهکارهای عملی برای افزایش تاب آوری و کاهش آسیب پذیری سازمان است.روش بررسی: این پژوهش از نوع علمی-پژوهشی و کاربردی است و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و میدانی انجام شده است. برای اولویت بندی معیارها از مدل ریاضی تصمیم گیری چندمعیاره فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) استفاده گردید. پرسش نامه محقق ساخته بر اساس مبانی نظری تاب آوری سازمانی، نظرات خبرگان حوزه ایمنی و آتش نشانی و استانداردهای انجمن ملی حفاظت از آتش آمریکا (NFPA) طراحی شد. روایی محتوایی پرسش نامه با شاخص نسبت روایی محتوایی (CVR) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. جامعه آماری شامل کارکنان ایستگاه مرکزی آتش نشانی ساوه بود و نمونه گیری به روش تصادفی ساده انجام شد. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزارهای Excel، SPSS و Super Decisions صورت گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد بالاترین اولویت در میان معیارهای اصلی به تاب آوری درون سازمانی با وزن نرمال ۰/۶۶۰ تعلق دارد. در سطح زیرمعیارها، تاب آوری روبه پایین با وزن ۰/۸۰۲ و در سطح شاخص ها، مهارت تیمی با وزن ۰/۶۴۲ بالاترین اولویت را کسب کردند. کمترین اولویت ها به ترتیب مربوط به تاب آوری برون سازمانی، مهارت کارکنان و شاخص اماکن کم خطر بود. نرخ ناسازگاری در تمامی سطوح پس از تعدیل در محدوده قابل قبول (کمتر از ۰/۱) قرار گرفت.بحث و نتیجه گیری: یافته های پژوهش بیانگر آن است که برای افزایش تاب آوری سازمانی و کاهش آسیب پذیری در ایستگاه مرکزی آتش نشانی ساوه، باید تمرکز اصلی بر تقویت تاب آوری درون سازمانی، توسعه تاب آوری روبه پایین و ارتقای مهارت تیمی کارکنان قرار گیرد. این نتایج با پژوهش های مشابه در سازمان آتش نشانی تهران و مطالعات بین المللی در حوزه تاب آوری سازمانی هم راستا است و بر اهمیت نظام مندسازی سیاست گذاری کلان، اجرای دقیق سیستم فرماندهی حادثه (ICS)، تدوین و نظارت بر رویه های عملیاتی استاندارد (SOPs) و اجرای برنامه های آموزش تاب آوری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سازمانی ، تاب آوری عملیاتی ، سازمان آتش نشانی ساوه ، فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) ، ایستگاه مرکزی آتش نشانی ، مدیریت بحران.