تحلیل فنی و ژئوتکنیکی مخاطره فرونشست زمین در مدیریت پروژه های زیرساخت شهری ساوه: رویکردی برای توسعه شهری تاب آور

دشت ساوه در دو دهه اخیر با یکی از جدی ترین مخاطرات ژئوتکنیکی کشور، یعنی فرونشست زمین ناشی از برداشت بی رویه آب های زیرزمینی، مواجه شده است؛ پدیده ای که بر پایه گزارش های پایش ماهواره ای، نرخ آن در این دشت به حدود پانزده سانتی متر در سال رسیده و شریان های حیاتی، شبکه های آب و فاضلاب، راه ها و سازه های شهری را در معرض آسیب تدریجی قرار داده است. هدف این پژوهش، تحلیل فنی و مدیریتی این مخاطره در چارچوب پروژه های عمرانی شهری ساوه و ارائه راهبردهایی برای کاهش ریسک در فرآیند مدیریت پروژه است. روش پژوهش مبتنی بر مرور داده های زمین شناسی و هیدروژئولوژیک منتشرشده درباره دشت ساوه، تحلیل مکانیزم تحکیم خاک در لایه های رسی-ماسه ای منطقه، و تدوین چارچوب تحلیلی SWOT برای ارزیابی وضعیت مدیریت پروژه های عمرانی شهر در برابر این مخاطره است.یافته ها نشان می دهد که ترکیب اقلیم نیمه خشک ساوه (میانگین بارش سالانه حدود ۲۱۶ میلی متر)، رشد صنعتی شهرک کاوه، و توسعه شهری متراکم، فشار مضاعفی بر سفره های زیرزمینی دشت وارد کرده که پیامد مستقیم آن تشدید فرونشست و افزایش ریسک در پروژه های زیرساختی است. این پژوهش راهبردهایی از جمله پایش مستمر ژئودتیک و راداری، بازنگری در طراحی فونداسیون و مفاصل انبساط سازه ها، مدیریت تقاضای آب و بازچرخانی پساب، و الزام ارزیابی ژئوتکنیکی فرونشست در مطالعات امکان سنجی پروژه ها را پیشنهاد می کند. همچنین با تدوین ماتریس راهبردهای تلفیقی SO، WO، ST و WT، مسیرهای اجرایی مشخص تری برای بهره گیری هم زمان از نقاط قوت و فرصت ها در کاهش تهدیدهای ناشی از این مخاطره ارائه شده است. نتایج این تحقیق می تواند به شهرداری ساوه، مهندسان مشاور و شورای توسعه عمرانی شهر در تصمیم گیری های فنی برای کاهش آسیب پذیری زیرساخت ها کمک کند.

کلیدواژه ها:

فرونشست زمین ، دشت ساوه ، مدیریت خطر ژئوتکنیکی ، زیرساخت شهری ، مدیریت پروژه های عمرانی ، برداشت آب زیرزمینی ، تاب آوری شهری.