پایش و تحلیل تغییرات کالبدی شهر بجنورد و اثرات آن بر بستر طبیعی با بهره گیری از داده های ماهواره ای چندزمانه

رشد شتابان شهرنشینی در دهه های اخیر، تغییرات گسترده ای را در ساختار کالبدی شهرها و بسترهای طبیعی پیرامون آن ها ایجاد کرده است. شهر بجنورد، به عنوان مرکز استان خراسان شمالی، به دلیل قرارگیری در پهنه ای کوهپایه ای و مجاورت با اراضی کشاورزی، مسیل ها، باغ ها و عرصه های طبیعی، در معرض پیامدهای ناشی از گسترش نامتوازن شهری قرار دارد. هدف پژوهش حاضر، پایش و تحلیل روند تغییرات کالبدی شهر بجنورد و بررسی اثرات این تغییرات بر بستر طبیعی طی دوره زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ است. در این پژوهش از تصاویر ماهواره ای چندزمانه Landsat و Sentinel، مدل رقومی ارتفاع، داده های کاربری اراضی و سامانه اطلاعات جغرافیایی استفاده می شود. پس از انجام پیش پردازش های هندسی و رادیومتریک، طبقه بندی تصاویر با استفاده از الگوریتم های ماشین بردار پشتیبان یا جنگل تصادفی انجام شده و تغییرات کاربری اراضی از طریق ماتریس تغییرات بررسی می شود. همچنین، با همپوشانی نقشه های کاربری اراضی، شیب، ارتفاع، آبراهه ها و پهنه های مسیل، میزان مداخله توسعه شهری در بستر طبیعی ارزیابی می گردد. انتظار می رود نتایج نشان دهد که بخش قابل توجهی از توسعه کالبدی بجنورد در امتداد محورهای ارتباطی و در پهنه های کم شیب پیرامون شهر رخ داده و بخشی از اراضی کشاورزی، باغی و پهنه های طبیعی به کاربری های مسکونی، خدماتی و زیرساختی تبدیل شده اند. یافته های این پژوهش می تواند در مدیریت رشد شهری، حفاظت از اراضی طبیعی و کاهش خطر سیلاب و سایر مخاطرات محیطی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بجنورد ، پایش کالبدی ، تغییر کاربری اراضی ، سنجش از دور