بررسی نقش مدیریت شهری در کاهش ریسک زلزله و ارتقای ایمنی ساختمان ها و زیرساخت های شهری

زلزله به عنوان یکی از مهم ترین مخاطرات طبیعی، به ویژه در شهرهای متراکم و برخوردار از زیرساخت ها و بافت های شهری آسیب پذیر، می تواند پیامدهای گسترده ای در ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و مدیریتی ایجاد کند. میزان خسارات ناشی از زلزله تنها به شدت و ویژگی های فیزیکی این پدیده وابسته نیست، بلکه عواملی همچون کیفیت و قدمت ساختمان ها، وضعیت شبکه های ارتباطی و زیرساخت های حیاتی، تراکم جمعیت، میزان آمادگی شهروندان، ظرفیت نهادی و مدیریتی و سطح هماهنگی میان سازمان های مسئول نیز در تعیین میزان ریسک و پیامدهای بحران نقش اساسی دارند. ازاین رو، مدیریت شهری می تواند با اتخاذ رویکردی پیشگیرانه و تاب آوری محور، نقش مهمی در کاهش ریسک زلزله و افزایش ظرفیت شهر برای مقابله با پیامدهای آن ایفا کند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مدیریت شهری در کاهش ریسک های ناشی از زلزله و شناسایی مهم ترین مولفه های موثر بر ارتقای تاب آوری شهری در برابر این مخاطره است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات مروری و کتابخانه ای است و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی منابع علمی، مقالات، مطالعات تخصصی و اسناد مرتبط با مدیریت بحران، تاب آوری شهری، مدیریت ریسک زلزله و برنامه ریزی شهری گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت شهری در حوزه هایی همچون شناسایی و ارزیابی پهنه های پرخطر، کنترل و هدایت توسعه کالبدی، مقاوم سازی ساختمان ها و زیرساخت های حیاتی، ارتقای دسترسی اضطراری، توسعه فضاهای امن و باز، افزایش آمادگی سازمانی، آموزش و مشارکت شهروندان، ایجاد هماهنگی میان دستگاه های مسئول و برنامه ریزی برای تداوم خدمات شهری، نقش تعیین کننده ای دارد. همچنین، تقویت ظرفیت نهادی، افزایش هماهنگی بین بخشی، استفاده از فناوری های مکانی و سامانه های اطلاعات جغرافیایی و حرکت از مدیریت واکنشی بحران به مدیریت پیشگیرانه و ریسک محور، از مهم ترین الزامات کاهش آسیب پذیری شهری در برابر زلزله محسوب می شود. در مجموع، کاهش ریسک زلزله نیازمند رویکردی یکپارچه است که در آن اقدامات کالبدی، مدیریتی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی در قالب یک نظام هماهنگ و بلندمدت دنبال شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، ریسک زلزله ، تاب آوری شهری ، مدیریت بحران ، آسیب پذیری شهری