واکاوی علل گرایش کاربران غیرمتخصص ایرانی به برساخت تصویر در شبکههای اجتماعی

در طول سالهای گذشته، آگاهی نسبی عموم مردم از روشهای رایانهای دستکاری تصویر، که در پی دسترسی آسان به نرمافزارهای قدرتمندی چون فتوشاپ (۱) و ابزارهای هوش مصنوعی (۲) در ایران گسترش یافته است، زمینهساز شکلگیری نوعی زیباییشناسی نامتعارف و، در بسیاری از موارد، کممایه در میان اقشار مختلف جامعه شده است. در پی این تحول، مفاهیمی چون عمل عکاسی، وجه استنادی عکس، اثر هنری و زیباییشناسی عکاسانه دستخوش دگرگونی شده و گاه بخشی از کارکرد و معنای پیشین خود را از دست دادهاند. از سوی دیگر، کاربران غیرمتخصص با اشتراکگذاری گسترده تصاویر برساخته و فتومونتاژهای خود در شبکه های اجتماعی، به افزایش چشمگیر حجم تصاویر غیرهنری و شبههنری در فضای بصری معاصر دامن زدهاند؛ بهگونهای که این تصاویر، به سبب فراوانی و گردش گسترده، بیش از آثار اصیل هنری در معرض دید مخاطبان قرار میگیرند و در شکلدهی به سلیﻘه و ادراک زیباییشناختی آنان نﻘش فزایندهای ایفا میکنند. این مﻘاله با بررسی آرای برخی متفکران حوزه تصویر دیجیتال، روند مردمیشدن عکاسی در عصر دیجیتال را واکاوی میکند و میکوشد تبیین کند که چرا بسیاری از کاربران، به جای بسنده کردن به ثبت عکس، به برساخت تصاویر و تولید فتومونتاژهایی روی میآورند.