بازتاب طراحی سنتی بر زیباییشناسی محیطی

طراحی سنتی به عنوان یکی از مهمترین جلوههای فرهنگ ی و هنری هر سرزمین، بازتابدهنده هویت تاریخی، ارزشهای زیباشناختی، شیوههای زیست و جهانبینی مردمان آن جامعه است. در ایران، طراحی سنتی در قالب معماری، تزیینات، نﻘشمایهها، ترکیببندی فضایی ، رنگ، بافت و نظم هندسی، طی قرون متمادی شکل گرفته و بهصورت یک نظام منسجم بصری و معنایی در محیط زندگی انسان حضور داشته است.» هنرمندان طراح موضوعهای بسیار متنوعی را طراحی و انتخاب کردهاند. بررسی طراحیها نشان م یدهد شماری از عناوین به صورت رایج، در طراحیهای اغلب دورهها کار شده است. موضوعات ی که برگرفته از کتابهای تاریخی، دیوانهای ادبی و اشعار حماسی، عرفانی، مذهبی و... است« (خزایی، ۱۳۸۷).این نوع طراحی نهتنها پاسخگوی نیازهای مادی و عملکردی بوده، بلکه همواره با ابعاد روحی، عاطفی و فرهنگ ی انسان نیز پیوندی عمیق برقرار کرده است. ازاینرو، مطالعه جایگاه طراحی سنتی و بازتاب آن در زیبا ییشناسی محیطی، میتواند در شناخت ریشههای هویتی فضای انسان ی و نیز در ارتﻘای کیفیت محیطهای معاصر نﻘش مهمی ایفا کند.پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم بازتاب طراحی سنتی در زیباییشناسی محیطی، در پی آن است که ضمن تبیین مفاهیم بنیاد ین طراحی سنتی، ابعاد تاثیرگذار آن را بر کیفیت بصری و ادراکی محیط بررسی کند. همچنین تلاش میشود نشان داده شود که چگونه عناصر و اصول برگرفته از طراحی سنتی میتوانند در فضاها ی معاصر، نه بهصورت تﻘلید، بلکه در قالب بازخوانی خلاقانه و کاربردی، به ارتﻘای کیفیت محیطی کمک کنند. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که بحران هویت در بسیاری از محیطها ی جدید، نیاز به بازگشت آگاهانه به ارزشهای بومی و سنتی را بیش از پیش آشکار ساخته است. روش این نوشتار توصیفی تحلیلی است و با تکیه بر منابع کتابخانهای، مفاهیم مرتبط با طراحی سنتی و زیباییشناسی محیطی مورد بررسی قرار میگیرد. نتایج مورد انتظار نشان میدهد که طراحی سنتی، به دلیل برخورداری از غنای فرمی، پیوستگی فرهنگی، انطباق با اقلیم و توجه به ابعاد فضا، ظرفیت بالایی برای الهامبخشی در ساماندهی محیطهای زیبا، معنادار و هویتمند دارد. بنابراین، بازشناسی و بهرهگیری درست از اصول طراحی سنتی، میتواند زمینهساز ایجاد محیطهایی باشد که علاوه بر کارآمدی، از جذابیت بصر ی، آرامش روانی و ارزش فرهنگی نیز برخوردار باشند.