تاثیر آموزش راهبردهای مقابله با استرس بر کاهش اضطراب امتحان و بهبود تاب آوری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش راهبردهای مقابله با استرس بر کاهش اضطراب امتحان و بهبود تاب آوری دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش راهبردهای مقابله با استرس مبتنی بر مدل لازاروس و فولکمن قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب امتحان اسپیلبرگر (۱۹۸۰) و پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بر روی هر دو گروه اجرا شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که آموزش راهبردهای مقابله با استرس به طور معناداری باعث کاهش اضطراب امتحان در مولفه های نگرانی و هیجان پذیری در دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی مانده است. همچنین، تاب آوری دانش آموزان گروه آزمایش در مولفه های شایستگی شخصی، تحمل تاثیرات منفی، پذیرش مثبت تغییر و کنترل معنوی به طور معناداری بهبود یافت . این بهبود در مرحله پیگیری نیز حفظ شده است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که آموزش راهبردهای مقابله با استرس به عنوان یک مداخله روان شناختی موثر، می تواند به کاهش اضطراب امتحان و افزایش تاب آوری دانش آموزان کمک کند و این تاثیرات در طول زمان نیز پایدار هستند. بنابراین، پیشنهاد می شود که این آموزش ها در برنامه های درسی مدارس و کارگاه های مشاوره ای برای دانش آموزان گنجانده شود و مشاوران مدارس با استفاده از این راهبردها، به دانش آموزان در مدیریت استرس و افزایش توانایی های روان شناختی خود کمک کنند. همچنین، پژوهش های بیشتری در زمینه تاثیر این آموزش بر سایر متغیرهای روان شناختی و در گروه های سنی مختلف انجام شود.

کلیدواژه ها:

راهبردهای مقابله با استرس ، اضطراب امتحان ، تاب آوری ، دانش آموزان متوسطه ، مداخله روان شناختی