تحلیل فلسفی نقش هوش مصنوعی در آموزش و پرورش: فرصت ها، چالش ها و ملاحظات اخلاقی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل فلسفی نقش هوش مصنوعی در آموزش و پرورش با تاکید بر فرصت ها، چالش ها و ملاحظات اخلاقی انجام شد. روش پژوهش، تحلیل مفهومی و استدلال فلسفی با رویکرد پدیدارشناختی-هرمنوتیکی بود که بر اساس آن، متون، اسناد و نظریه های مرتبط با فلسفه آموزش، فلسفه فناوری و اخلاق هوش مصنوعی مورد بررسی عمیق قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی در آموزش و پرورش فرصت های بی سابقه ای نظیر شخصی سازی یادگیری، دسترسی همگانی به آموزش باکیفیت، توانمندسازی معلمان در نقش راهنما و تسهیل فرایند ارزشیابی پویا ایجاد می کند. بااین حال، چالش های بنیادینی نظیر تهدید عاملیت انسانی و استقلال یادگیرنده، تشدید شکاف دیجیتال و نابرابری آموزشی، کاهش تعاملات انسانی و عاطفی در فرایند یاددهی-یادگیری، و وابستگی بیش ازحد به فناوری نیز مطرح هستند. ملاحظات اخلاقی شامل حفظ حریم خصوصی و امنیت داده های دانش آموزان، شفافیت و قابلیت تفسیر الگوریتم ها، عدالت و پیشگیری از سوگیری های الگوریتمی، مسئولیت پذیری در تصمیم گیری های مبتنی بر هوش مصنوعی، و اصالت تجربه انسانی در آموزش می شوند. نتیجه گیری نهایی نشان می دهد که هوش مصنوعی در آموزش و پرورش نه یک ابزار خنثی، بلکه عاملی دگرگون ساز در بنیادهای انسان شناختی، معرفت شناختی و ارزش شناختی تعلیم و تربیت است که نیازمند رویکردی هنجاری، تاملی و انسان محور در طراحی، پیاده سازی و ارزشیابی آن می باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش و پرورش ، فلسفه آموزش ، اخلاق فناوری ، عاملیت انسانی ، عدالت آموزشی ، حریم خصوصی