تاثیر یادگیری مبتنی بر پروژه با استفاده از فناوری بر تفکر خلاق

با ظهور فناوری های نوظهور، نقش یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) در توسعه مهارت های قرن بیست و یکم باز تعریف شده است، اما تاثیر واقعی فناوری بر شکوفایی تفکر خلاق همچنان با چالش های نظری و عملی همراه است. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل و سنتز یافته های پژوهشی اخیر پیرامون نقش فناوری های تعاملی و هوش مصنوعی مولد در تقویت تفکر خلاق در محیط های PBL است. این مطالعه با استفاده از روش مرور نظام مند (Systematic Review) و تحلیل محتوایی بر روی مقالات علمی-پژوهشی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در حالی که فناوری های تعاملی و شبیه سازی های دیجیتال با فراهم کردن محیط های «آزمون و خطا»، به عنوان داربست شناختی برای تقویت تفکر واگرا عمل می کنند، هوش مصنوعی مولد با ایجاد پارادوکسی میان «تسهیلگری شناختی» و «تنبلی شناختی»، پتانسیل های دو سویه ای را به همراه دارد. از سوی دیگر، تحلیل شکاف های بومی نشان می دهد که در ساختارهای آموزشی سنتی (مانند ایران)، فناوری اغلب به ابزاری برای یادگیری سطحی و کپی برداری دیجیتال تقلیل یافته است. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که برای عبور از یادگیری سطحی، ضروری است که رویکرد آموزشی از ارزیابی «محصول محور» به سمت ارزیابی «فرآیند-محور» تغییر یافته و معلم در نقش تسهیل گر خلاقیت بازتعریف شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) ، تفکر خلاق ، هوش مصنوعی مولد ، فناوری آموزشی ، شکاف خلاقیت دیجیتال ، داربست شناختی.