تحول جامعه پذیری دینی در دو نسل دهه پنجاه و دهه هشتاد؛ مطالعه ای کیفی در خانواده های شهر اندیشه

جامعه پذیری دینی یکی از مهم ترین فرایندهای انتقال ارزش ها، باورها و هنجارهای دینی از خانواده به نسل های بعدی است. با توجه به تحولات فرهنگی و اجتماعی دهه های اخیر، الگوهای دینداری و شیوه های انتقال فرهنگ دینی در خانواده ها نیز دستخوش تغییر شده است. هدف این پژوهش بررسی و تبیین تحولات جامعه پذیری دینی در میان دو نسل مادران متولد دهه ۱۳۵۰ و دختران متولد دهه ۱۳۸۰ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینه ای انجام شده و داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۶ خانواده (۳۲ مشارکت کننده) گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که مادران عمدتا به الگوی دینداری شریعت مدار پایبند هستند، در حالی که دختران دهه ۱۳۸۰ گرایش بیشتری به دینداری فردی، انتخابی و بازاندیشانه دارند. اگرچه باور به خدا و ارزش های اخلاقی همچنان در هر دو نسل مشاهده می شود، اما میزان پایبندی به مناسک دینی، نگرش به حجاب، مفهوم گناه، مرجعیت دینی و شیوه ارتباط با خدا در نسل جدید دچار تحول شده است. همچنین نقش خانواده، به ویژه مادران، در انتقال ارزش های اخلاقی همچنان حفظ شده، اما تاثیر آن در انتقال مناسک و هنجارهای سنتی دینی کاهش یافته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که جامعه پذیری دینی در نسل جدید از الگوی سنتی فاصله گرفته و به سوی دینداری سیال، شخصی و نوگرایانه حرکت کرده است.

کلیدواژه ها:

جامعه پذیری دینی ، دینداری ، خانواده ، نسل دهه ۵۰ ، نسل دهه ۸۰ ، پژوهش کیفی