رهبری آموزشی و ارتقای انگیزش شغلی معلمان: شناسایی عوامل موثر با روش ترکیبی (کمی-کیفی)

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر انگیزش شغلی معلمان در پرتو رهبری آموزشی مدیران مدارس متوسطه شهرستان تربت جام انجام شد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) و با طرح اکتشافی متوالی اجرا گردید. در بخش کیفی، با استفاده از نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، ۱۵ نفر از معلمان باتجربه و مدیران موفق مدارس متوسطه شهرستان تربت جام انتخاب و با آنها مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. داده های کیفی با روش تحلیل مضمون (تماتیک) و با استفاده از نرم افزار MAXQDA ۲۰۲۰ تحلیل گردید. نتایج کیفی نشان داد که پنج عامل اصلی بر انگیزش شغلی معلمان تاثیرگذارند: سبک رهبری تحول آفرین مدیر، ایجاد فرصت های توسعه حرفه ای، فرهنگ مشارکتی مدرسه، قدردانی و بازخورد سازنده، و امنیت روانی در محیط کار. در بخش کمی، بر اساس یافته های کیفی، پرسشنامه ای ۳۶ گویه ای طراحی و پس از تایید روایی محتوا (CVR=۰.۸۲) و پایایی (آلفای کرونباخ ۹۱/۰)، در میان ۲۱۰ نفر از معلمان همان مدارس (بر اساس جدول مورگان و نمونه گیری طبقه ای) توزیع گردید. داده های کمی با استفاده از آزمون t تک نمونه ای و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که هر پنج عامل شناسایی شده، تاثیر معناداری بر انگیزش شغلی معلمان دارند و در این میان، «ایجاد فرصت های توسعه حرفه ای» (β=۰.۴۱, p<۰.۰۰۱) و «سبک رهبری تحول آفرین» (β=۰.۳۸, p<۰.۰۰۱) بیشترین سهم را در تبیین انگیزش شغلی داشتند. نتایج این پژوهش می تواند به مدیران مدارس و برنامه ریزان آموزش وپرورش در طراحی مداخلات موثر برای تقویت انگیزش معلمان کمک نماید.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، انگیزش شغلی معلمان ، مدارس متوسطه ، روش ترکیبی