مطالعه پیاده سازی معماری مرجع یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی شهرداری تبریز با رویکرد حاکمیت داده و معماری سرویس گرا (SOA)

شهرداری ها به عنوان مهم ترین نهادهای مدیریت شهری، با گسترش روزافزون شهرنشینی و افزایش پیچیدگی وظایف، با انبوهی از سیستم های اطلاعاتی پراکنده، ناهمگون و جزیره ای مواجه هستند که موجب شکل گیری جزایر اطلاعاتی، تکرار داده ها، کاهش بهره وری و افت کیفیت خدمات شهری شده است. پژوهش حاضر با هدف مطالعه پیاده سازی معماری مرجع یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی شهرداری تبریز با رویکرد تلفیقی معماری سرویس گرا (SOA) و حاکمیت داده انجام شده است. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و پیمایشی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات، معماران سازمانی، کارشناسان حاکمیت داده و مدیران سازمان فاوای شهرداری تبریز (۱۵۵ نفر) می باشد. داده های کمی از طریق پرسشنامه محقق ساخته با پایایی ۰.۹۳۸ (آلفای کرونباخ) گردآوری شد. داده های ثانویه شامل ساختار سامانه های موجود، میزان تعامل پذیری و گزارش های عملکردی فناوری اطلاعات از سازمان فاوای شهرداری تبریز جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از روش های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM)، تکنیک دلفی و تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) استفاده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر سه فرضیه پژوهش تایید شده اند. معماری سرویس گرا با ضریب همبستگی ۰.۶۷۲ بر یکپارچگی سیستم ها تاثیر دارد و لایه سرویس (ضریب بتا ۰.۳۴۲) بیشترین سهم را ایفا می کند. حاکمیت داده با ضریب همبستگی ۰.۶۴۸ بر یکپارچگی سیستم ها تاثیر مثبت دارد. مدل معادلات ساختاری با شاخص های برازش مطلوب (GOF=۰.۵۹۴، CFI=۰.۹۶۲، SRMR=۰.۰۴۰) نشان داد که تلفیق معماری سرویس گرا و حاکمیت داده با ضریب مسیر ۰.۵۸۴، تاثیر معنادارتری بر یکپارچگی سیستم ها نسبت به کاربست هر یک به طور جداگانه دارد. تکنیک دلفی با ضریب توافق ۰.۹۳، ۳۴ مولفه را در پنج لایه اصلی (کسب وکار، داده، سرویس، یکپارچه سازی و فناوری) تایید کرد که «لایه یکپارچه سازی» با وزن ۰.۲۸۴ بالاترین اولویت را دارد. تحلیل داده های ثانویه نشان داد شهرداری تبریز دارای ۴۷ سیستم اطلاعاتی فعال است که تنها ۳۲ درصد آن ها با یکدیگر تعامل پذیری دارند و ۵۴.۳ درصد از سیستم ها فاقد مستندات فنی هستند.نتایج پژوهش نشان می دهد که معماری مرجع یکپارچه سازی با رویکرد تلفیقی معماری سرویس گرا و حاکمیت داده، راهبردی موثر برای کاهش جزایر اطلاعاتی، افزایش تعامل پذیری سامانه ها، بهبود کیفیت داده ها و ارتقای خدمات الکترونیکی شهری محسوب می شود. پیاده سازی این معماری نیازمند ایجاد گذرگاه خدمات سازمانی (ESB)، استانداردسازی رابط های برنامه نویسی کاربردی (API)، استقرار نظام حاکمیت داده با تاکید بر کیفیت و امنیت داده، توانمندسازی نیروی انسانی و مدیریت تغییر سازمانی است. معماری مرجع ارائه شده می تواند به عنوان الگویی راهنما برای شهرداری ها در مسیر توسعه شهر هوشمند و تحقق دولت الکترونیک مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری سرویس گرا ، حاکمیت داده ، یکپارچه سازی سیستم های اطلاعاتی ، معماری مرجع ، شهرداری تبریز