شفیعان برهنه: بدن، قدرت و میانجی گری زنانه در حکایت ابونواس و افسانه بانو گودایوا

بدن زنانه در همه جوامع و در طول تاریخ، فراتر از واقعیتی زیستی، نشانه ای از مرزهای اخلاقی و حریم های ساختاری است که در تلاقی با کانون های قدرت، به عرصه ای برای تنش، چانه زنی و بازتعریف اراده حاکم بدل می شود. این پژوهش با اتکا بر همین دلالت مندی، به بررسی کارکرد بدن زنانه در دو متن متمایز می پردازد: حکایت ابونواس در «مجمع النوادر» و افسانه بانو گودایوا در سنت انگلستان. مسئله اصلی پژوهش آن است که بدن زن در این دو بستر، چگونه از کارکردی نمادین فراتر رفته و به ابزاری برای شفاعت و اثرگذاری بر مناسبات سیاسی مردانه بدل می شود. یافته ها نشان می دهد با وجود تفاوت های زمینه ای و تاریخی، هر دو متن از ساختاری مشترک بهره می گیرند که در آن زن با به مخاطره افکندن حرمت جسمانی خویش، در مقام شفیع ظاهر شده و مسیر خشونت، مجازات یا ستم را دگرگون می سازد. در حکایت ابونواس، این کنش در فضایی درباری، خصوصی و آمیخته با طنز رخ می دهد و به نجات یک فرد می انجامد؛ حال آنکه در افسانه گودایوا، همین الگو در فضایی عمومی و با لحنی اخلاقی برای رهایی یک جمع به کار گرفته می شود. این پژوهش با تکیه بر مفاهیم بدن، قدرت، وضعیت آستانه ای و کارکرد نمادین برهنگی نشان می دهد که وجه اشتراک بنیادین این دو متن، نه صرفا در عنصر برهنگی، بلکه در تبدیل شدن بدن به میدان چانه زنی با قدرت و ابزاری برای نرم کردن اراده حاکم است. این دو متن را می توان دو صورت متفاوت از یک سازوکار مشترک دانست؛ سازوکاری که در آن بدن، همزمان محل اعمال قدرت و وسیله مقاومت، شفاعت و تغییر مناسبات سلطه می شود.

کلیدواژه ها:

ابونواس ، بانو گودایوا ، بدن ، قدرت ، میانجی گری زنانه ، برهنگی ، مجمع النوادر