بررسی نقش مشارکت مردمی در ارتقاء کارایی مدیریت بحران شهری (مطالعه موردی: شهر شهریار)

مدیریت بحران های طبیعی و انسان ساخت در شهرهای ایران، همواره با چالش نبود مشارکت فعال و سازمان یافته شهروندان مواجه بوده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش مشارکت مردمی در ارتقاء کارایی مدیریت بحران شهری در شهر شهریار انجام شده است. رویکرد پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. داده های مورد نیاز از دو طریق اسنادی (بررسی قوانین، گزارش های عملکردی شهرداری و پیشینه پژوهش) و میدانی (توزیع پرسشنامه بین ۳۸۴ نفر از ساکنان محلات مختلف شهر شهریار به روش نمونه گیری خوشه ای) گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که میزان مشارکت شهروندان شهریار در فرآیندهای مدیریت بحران (شامل پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازتوانی) در سطح پایین تری نسبت به وضعیت مطلوب قرار دارد. مهم ترین موانع مشارکت، عبارتند از: ضعف اعتماد عمومی به نهادهای مدیریت بحران، نبود آموزش های همگانی موثر و کمبود انگیزه های اقتصادی-اجتماعی برای مشارکت داوطلبانه. با این حال، تحلیل داده ها حاکی از آن است که بین سطح مشارکت شهروندان و کارایی اقدامات مدیریت بحران (نظیر کاهش زمان واکنش، افزایش پوشش خدمات امدادی و کاهش خسارات جانی و مالی) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. بر اساس یافته ها، راهکارهایی نظیر طراحی برنامه های آموزشی محله محور، ایجاد شبکه های داوطلبانه مردمی و تقویت شفافیت و پاسخگویی نهادهای مسئول، به عنوان پیشنهادات اصلی پژوهش برای افزایش سطح مشارکت و بهبود کارایی مدیریت بحران در شهر شهریار ارائه شده است. این پژوهش بر این نکته تاکید دارد که بدون توانمندسازی و مشارکت جویی از شهروندان، هرگونه برنامه ریزی برای مدیریت بحران، ناقص و ناکارآمد خواهد بود.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران شهری ، مشارکت مردمی ، تاب آوری شهری ، شهر شهریار ، برنامه ریزی مشارکتی