نقش فضای سبز در توسعه پایدار شهری با تاکید بر عملکردهای اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی

فضای سبز شهری یکی از ارکان بنیادین ارتقای پایداری شهرها به شمار می آید و فراتر از نقش زیبایی شناختی، مجموعه ای از کارکردهای بوم شناختی، اجتماعی و اقتصادی را در نظام شهری عرضه می کند. گسترش شتابان شهرنشینی، افزایش سطوح نفوذناپذیر، تشدید آلودگی هوا، پدیده جزیره حرارتی، کاهش فرصت های تعامل اجتماعی و نابرابری در دسترسی به خدمات عمومی، ضرورت بازاندیشی در جایگاه فضای سبز در برنامه ریزی شهری را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش چندبعدی فضای سبز در توسعه پایدار شهری، از رویکرد توصیفی تحلیلی و مرور نظام مند مفاهیم، نظریه ها و یافته های پژوهشی بهره می گیرد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که فضای سبز از طریق تعدیل اقلیم محلی، جذب آلاینده ها، ذخیره کربن، کنترل رواناب های سطحی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش آسیب پذیری در برابر مخاطرات اقلیمی، پایداری بوم شناختی شهر را تقویت می کند. همچنین، دسترسی مناسب، ایمن و عادلانه به پارک ها، بوستان ها و دیگر فضاهای سبز می تواند سلامت جسمی و روانی، تعاملات اجتماعی، حس تعلق مکانی، سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد. در بعد اقتصادی نیز، کاهش هزینه های انرژی و سلامت، افزایش ارزش املاک پیرامونی، تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فرصت های اشتغال سبز، از مهم ترین منافع فضای سبز محسوب می شود. با این حال، تحقق این منافع به عواملی چون توزیع فضایی عادلانه، کیفیت طراحی و نگهداشت، سازگاری گونه های گیاهی با اقلیم، تامین پایدار آب، مشارکت شهروندان و یکپارچگی سیاست های کاربری زمین وابسته است. بر این اساس، مقاله بر ضرورت تلقی فضای سبز به مثابه زیرساختی چندکارکردی و سرمایه ای عمومی تاکید می کند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که ادغام معیارهای بوم شناختی، اجتماعی و اقتصادی در تصمیم گیری های شهری، همراه با حکمرانی هماهنگ و تامین مالی پایدار، می تواند فضای سبز را از عنصری حاشیه ای به ابزاری راهبردی برای تحقق شهرهای پایدار، تاب آور و عادلانه تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، توسعه پایدار شهری ، کارکردهای بوم شناختی ، عدالت فضایی ، اقتصاد