طراحی الگوی مدیریت هوشمند فضای سبز شهری با رویکرد تابآوری اقلیمی و کاهش مصرف آب

افزایش دما، کاهش بارندگی و رشد بی رویه مصرف آب در شهرها، مدیریت فضای سبز شهری را با چالشی جدی روبه رو ساخته است. رویکردهای سنتی نه تنها توانایی پاسخگویی به این بحران را ندارند، بلکه خود به تشدید ناپایداری منابع آبی دامن می زنند. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی برای مدیریت هوشمند فضای سبز شهری انجام شده است تا از یک سو تاب آوری اقلیمی سامانه های سبز شهری را افزایش دهد و از سوی دیگر، مصرف آب را به طور معناداری کاهش بخشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی از مطالعات اسنادی و مدل سازی مفهومی است. ابتدا با مرور نظام مند ادبیات نظری و پیشینه تجربی، مولفه های کلیدی موثر بر مدیریت آب و تاب آوری اقلیمی در فضاهای سبز شهری شناسایی شدند. سپس با بهره گیری از مبانی نظریه تاب آوری اکولوژیک، نظریه مدیریت یکپارچه منابع آب و نظریه شهر هوشمند، یک مدل مفهومی برساخت گردید که در آن پنج مولفه اقلیمی–محیطی، فنی–زیرساختی، نهادی–مدیریتی، اجتماعی–مشارکتی و اقتصادی–بودجه ای به صورت سیستمی با یکدیگر تعامل دارند. مدل پیشنهادی، بر پایش برخط نیاز آبی گیاهان، به کارگیری حسگرهای محیطی، پیش بینی کوتاه مدت شرایط اقلیمی و تصمیم گیری مبتنی بر داده در سطح مدیریت شهری تاکید دارد. همچنین، نقش نهادهای محلی و مشارکت شهروندان در بهینه سازی مصرف آب، به عنوان یکی از ارکان کلیدی مدل لحاظ شده است. اعتبارسنجی درونی مدل با استفاده از روش های تحلیل ساختاری نشان داد که مولفه فنی–زیرساختی بیشترین اثرگذاری را بر کاهش مصرف آب دارد و مولفه نهادی–مدیریتی، نقش میانجیگری مهمی در تحقق تاب آوری اقلیمی ایفا می کند. یافته ها حاکی از آن است که گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند، نه تنها از لحاظ فنی شدنی است، بلکه از منظر اقتصادی و اجتماعی نیز توجیه پذیر می نماید. در پایان، پژوهشگران مسیرهای آینده را به سوی بومی سازی مدل برای شهرهای با اقلیم های گوناگون، تلفیق با سامانه های پیش بینی بلندمدت اقلیمی و ارزیابی هزینه–فایده پیاده سازی گسترده مدل، ترسیم نموده اند. این پژوهش، گامی بنیادین در جهت بازتعریف رابطه شهر، فضای سبز و آب در عصر تغییرات اقلیمی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

مدیریت هوشمند فضای سبز ، تاب آوری اقلیمی ، کاهش مصرف آب ، شهر هوشمند ، مدل سازی مفهومی