امکان سنجی بهره برداری از آب باران و رواناب شهری برای آبیاری فضای سبز شهری با تاکید بر الزامات فنی، کیفی و مدیریتی

کمبود منابع آب متعارف، افت سطح آب های زیرزمینی، توسعه سطوح نفوذناپذیر و افزایش فراوانی بارش های شدید، مدیریت آب در شهرها را با چالش های هم زمان کمی و کیفی مواجه ساخته است. در این میان، استحصال آب باران و بازاستفاده از رواناب شهری برای آبیاری فضای سبز، به عنوان یکی از راهبردهای مدیریت یکپارچه منابع آب شهری، می تواند وابستگی شهرداری ها به آب شرب، چاه ها و منابع زیرزمینی را کاهش دهد و هم زمان در کنترل رواناب، کاهش آب گرفتگی های موضعی و بهبود تاب آوری شهری موثر باشد. هدف این مقاله، بررسی امکان استفاده از آب باران و رواناب شهری برای آبیاری فضای سبز، با تفکیک ماهوی و فنی این دو منبع، تحلیل مخاطرات کیفی و تبیین الزامات طراحی، تصفیه، ذخیره سازی و بهره برداری است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسناد فنی و گزارش های داخلی و بین المللی است. یافته ها نشان می دهد آب باران جمع آوری شده از بام ها، پس از حذف جریان اولیه و کنترل آلودگی های احتمالی، در بسیاری از موارد برای آبیاری غیرشرب گزینه ای مناسب تر از رواناب معابر است؛ اما رواناب شهری، به دلیل احتمال وجود رسوبات، فلزات سنگین، هیدروکربن ها، مواد مغذی و عوامل بیماری زا، نیازمند تصفیه و پایش دقیق تر است. در ایران نیز ظرفیت استحصال آب باران در شهرهای مختلف قابل توجه است؛ برای نمونه، مطالعه اسفندیاری بیات در شیراز ظرفیت بالقوه ای در حدود ۱۶ میلیون مترمکعب در سال را، با مفروضات خاص آن شهر، برآورد کرده است. در نهایت، مقاله بر ضرورت طراحی سامانه های محله محور، تلفیق زیرساخت های سبز و خاکستری، استفاده از مدل های بارش رواناب و ترکیب آب باران با پساب تصفیه شده در سبد تامین آب فضای سبز تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

آب باران ، رواناب شهری ، فضای سبز شهری ، استحصال آب ، آبیاری ، زیرساخت سبز ، مدیریت آب های سطحی.