بازاندیشی معیارهای ارزش گذاری در معماری معاصر ایران: تحلیلی بر تعامل آموزش معماری، حرفه و مکانیسم های بازار

تحولات معماری معاصر ایران نشان می دهد که معیارهای ارزش گذاری آثار معماری به تدریج از شاخص های مبتنی بر مفهوم پردازی، کیفیت فضایی و هویت فرهنگی به سوی معیارهایی مانند جذابیت بصری، قابلیت بازنمایی رسانه ای و ارزش اقتصادی تغییر یافته اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل موثر بر این تحول و بررسی نقش آموزش معماری، حرفه معماری و مکانیسم های بازار در شکل گیری آن انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی است و با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی و تحلیل محتوای کیفی، آثار و دیدگاه های نظری مرتبط با آموزش معماری، پدیدارشناسی فضا، اخلاق حرفه ای و اقتصاد سیاسی معماری در ایران و جهان را بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد که برخلاف برخی دیدگاه ها، کاهش جایگاه مفهوم پردازی در بخشی از تولیدات معماری معاصر، بیش از آنکه ناشی از ضعف نظام آموزش باشد، حاصل ناهماهنگی میان سه نظام آموزش، حرفه و بازار و برهم خوردن توازن اثرگذاری این سه نظام در فرآیند تولید معماری است. در این میان، حرفه معماری به عنوان حلقه واسط، تحت تاثیر الزامات اقتصادی، خواسته های کارفرما، رقابت حرفه ای و سازوکارهای رسانه ای، بخشی از ارزش های مفهومی آموزش را در مسیر اجرا تعدیل می کند و در نتیجه، معیارهای اقتصادی و صوری در بسیاری از پروژه ها نقش پررنگ تری در ارزش گذاری می یابند. بر این اساس، پژوهش مدلی مفهومی ارائه می دهد که تغییر معیارهای ارزش گذاری را نتیجه تعامل و عدم تعادل میان آموزش، حرفه و بازار می داند و نشان می دهد که ارتقای کیفیت معماری، بیش از اصلاح برنامه های آموزشی یا کنترل بازار، مستلزم تقویت ارتباط ساختاری میان دانشگاه، نهادهای حرفه ای و نظام تصمیم گیری است تا امکان حفظ و بازتولید ارزش های مفهومی در فرآیند تولید معماری فراهم شود.

کلیدواژه ها:

آموزش معماری ، حرفه معماری ، مکانیسم های بازار ، ارزش گذاری معماری ، معماری معاصر ایران