تحلیل رابطه بین آگاهی شهروندان از قوانین شهری و میزان تخلفات ساختمانی در اراک

مقدمه: تخلفات ساختمانی به عنوان یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری در ایران، ریشه در عوامل متعددی از جمله ضعف آگاهی شهروندان از قوانین و مقررات شهری دارد. با وجود قوانین متعدد در حوزه شهرسازی، شکاف بین قانون و عمل، عمدتا ناشی از ناآگاهی شهروندان از حقوق و تکالیف خود در قبال مقررات شهری است. هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه بین آگاهی شهروندان از قوانین شهری و میزان تخلفات ساختمانی در شهر اراک انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان ۱۸ تا ۶۵ سال ساکن در مناطق پنج گانه شهرداری اراک (حدود ۵۲۰,۰۰۰ نفر) و همچنین ۳۲۰ نفر از سازندگان و مالکانی که در ۵ سال اخیر پرونده تخلف ساختمانی در کمیسیون ماده ۱۰۰ داشته اند، می باشد. حجم نمونه برای گروه اول با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر و برای گروه دوم ۱۷۵ نفر برآورد گردید. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته با ۲۸ گویه در ۴ شاخص (آگاهی از قوانین شهرسازی، آگاهی از مجازات های قانونی، آگاهی از فرآیندهای اخذ پروانه، و آگاهی از حقوق شهروندی در حوزه ساخت وساز) و همچنین مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۲ نفر از کارشناسان و اعضای کمیسیون ماده ۱۰۰ است. داده ها با استفاده از آزمون های تی تست، تحلیل واریانس، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون لجستیک تحلیل شده اند. یافته ها: نتایج نشان می دهد که سطح آگاهی شهروندان اراک از قوانین شهری در سطح پایینی قرار دارد (میانگین = ۲.۲۸ از ۵). بین آگاهی از قوانین شهری و میزان تخلفات ساختمانی رابطه معکوس و معناداری وجود دارد (ضریب همبستگی پیرسون = ۰.۴۲-، سطح معناداری = ۰.۰۰۱). به طوری که با افزایش یک واحد در نمره آگاهی، احتمال وقوع تخلف به میزان ۳۴ درصد کاهش می یابد. همچنین بین سطح تحصیلات و آگاهی از قوانین شهری رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد (۰.۳۴ = r). مهم ترین عوامل کاهش دهنده آگاهی عبارتند از: پیچیدگی و تعدد قوانین (۸۲٪)، عدم آموزش مناسب (۷۶٪)، و عدم دسترسی آسان به قوانین (۶۸٪). نتیجه گیری: آگاهی پایین شهروندان از قوانین شهری یکی از عوامل اصلی افزایش تخلفات ساختمانی در اراک است. پیشنهاد می شود شهرداری اراک با اجرای برنامه های آموزش همگانی، ساده سازی قوانین، راه اندازی سامانه های اطلاع رسانی و همکاری با رسانه های محلی، گام های موثری در جهت افزایش آگاهی شهروندان و کاهش تخلفات ساختمانی بردارد.

کلیدواژه ها:

آگاهی شهروندان ، قوانین شهری ، تخلفات ساختمانی ، اراک ، کمیسیون ماده ۱۰۰.