بررسی تاثیر استفاده از هوش مصنوعی مولد در طراحی آموزشی معلمان بر انگیزه تحصیلی و یادگیری عمیق دانش آموزان در درس ریاضی

هوش مصنوعی مولد در دو سال اخیر از یک ابزار صرفا فناورانه به یک «دستیار طراحی آموزشی» برای معلمان تبدیل شده است. مرورهای معتبر نشان می دهند که پژوهش در زمینه هوش مصنوعی در آموزش با سرعت بسیار بالا در حال رشد است، اما همچنان بخش بزرگی از این ادبیات یا در سطح مفهومی مانده یا بر آموزش عالی متمرکز بوده و شواهد مدرسه ای، به ویژه در ریاضیات و در بافت های غیرغربی، هنوز محدود است. در عین حال، مطالعات جدید در آموزش ریاضی نشان می دهند که هوش مصنوعی مولد می تواند به معلمان برای شخصی سازی مسئله ها، تولید مثال های متنوع، طراحی بازخورد و کاهش بخشی از بار طراحی آموزشی کمک کند؛ اما خطا، تکراری بودن خروجی ها، ضعف در تشخیص نیازهای واقعی دانش آموز و لزوم بازبینی انسانی همچنان از چالش های اصلی اندمقاله حاضر یک طرح شبه آزمایشی پیش آزمون–پس آزمون با گروه گواه را برای دانش آموزان پسر ۱۲ تا ۱۵ ساله دوره متوسطه اول در ایران مدل سازی می کند. فرض شده است که دو معلم ایرانی ریاضی، در گروه آزمایش، از هوش مصنوعی مولد برای طراحی درس، تولید مثال های شخصی سازی شده، پرسش های سقراطی، تکالیف چندسطحی و بازخوردهای تکوینی استفاده کرده اند، در حالی که گروه گواه همان محتوای رسمی را با طراحی متعارف دریافت کرده است. ابزارها شامل نسخه فارسی پرسشنامه انگیزش ریاضی، مقیاس اقتباسی رویکرد یادگیری عمیق در ریاضی، آزمون پیشرفت تحصیلی ریاضی، و چک لیست پایبندی به مداخله است. انتخاب این ابزارها بر پایه ادبیات بین المللی و شواهد روان سنجی داخلی و خارجی صورت گرفته است در داده های شبیه سازی شده این مقاله، ۸۰ دانش آموز در دو گروه ۴۰ نفری بررسی شدند. نتایج نشان داد که پس از کنترل پیش آزمون، میانگین تعدیل شده گروه آزمایش در انگیزش تحصیلی، یادگیری عمیق و پیشرفت ریاضی به ترتیب از گروه گواه بالاتر بود. تفسیر تحلیلی این یافته ها آن است که ارزش اصلی هوش مصنوعی مولد در این مطالعه نه در «جایگزینی معلم»، بلکه در تقویت کیفیت طراحی آموزشی معلم و افزایش تناسب، تنوع، بازخورد و معناداری تجربه یادگیری دانش آموزان نهفته است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، طراحی آموزشی معلمان ، انگیزه تحصیلی ، یادگیری عمیق