نقش خانواده در شکل گیری انگیزش درونی و بیرونی دانش آموزان و ارتباط آن با اضطراب و استرس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خانواده در شکل گیری انگیزش درونی و بیرونی دانش آموزان و رابطه آن با اضطراب و استرس انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود و جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۳۸۰ دانش آموز به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزش درونی و بیرونی تحصیلی (برگرفته از چارچوب پینتریچ)، مقیاس محیط خانواده (FES)، پرسشنامه اضطراب بک (BAI) و مقیاس استرس ادراک شده (PSS-۱۴) بود. داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع و آزمون تی تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمونه با میانگین نظری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نقش خانواده در شکل گیری انگیزش درونی (t = ۱۴.۲۷, p < ۰.۰۰۱) و انگیزش بیرونی (t = ۱۱.۸۵, p < ۰.۰۰۱) دانش آموزان به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری است. همچنین بین انسجام خانواده و اضطراب (r = -۰.۴۲, p < ۰.۰۰۱) و بین انسجام خانواده و استرس (r = -۰.۳۹, p < ۰.۰۰۱) رابطه منفی معنادار مشاهده شد. انگیزش درونی با اضطراب و استرس رابطه منفی و انگیزش بیرونی با این متغیرها رابطه مثبت نشان داد. این یافته ها بر نقش محوری خانواده به عنوان زمینه اجتماعی نخست در شکل دهی ساختارهای انگیزشی و مدیریت آشفتگی های روان شناختی دانش آموزان تاکید دارد.واژگان کلیدی: خانواده، انگیزش درونی، انگیزش بیرونی، اضطراب، استرس، دانش آموزان