کاربرد هوش مصنوعی در ارزشیابی هوشمند یادگیری: فرصت ها، چالش ها و راهکارها

ارزشیابی یکی از ارکان اساسی فرایند آموزش و یادگیری است که نقش مهمی در سنجش میزان تحقق اهداف آموزشی، ارائه بازخورد موثر و بهبود کیفیت یادگیری ایفا می کند. با گسترش فناوری های هوش مصنوعی، شیوه های سنتی ارزشیابی در حال تحول به سمت ارزشیابی هوشمند، داده محور و شخصی سازی شده هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در ارزشیابی هوشمند یادگیری، تحلیل فرصت ها و چالش ها و ارائه راهکارهایی برای استقرار موثر آن در نظام آموزشی انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی–تحلیلی مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی و اسناد بین المللی است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در طراحی آزمون های تطبیقی، تصحیح خودکار، تحلیل عملکرد یادگیرندگان، ارائه بازخورد فوری، شناسایی دانش آموزان در معرض افت تحصیلی و پشتیبانی از تصمیم گیری آموزشی نقش موثری ایفا کند. با این حال، چالش هایی نظیر سوگیری الگوریتمی، حفظ حریم خصوصی، امنیت داده ها، اعتبار نتایج، تقلب آموزشی و کاهش نقش قضاوت حرفه ای معلمان نیز وجود دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر الگویی برای ارزشیابی هوشمند مبتنی بر مشارکت فعال معلم و هوش مصنوعی ارائه می کند که در آن هوش مصنوعی به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم گیری و نه جایگزین قضاوت آموزشی معلم در نظر گرفته می شود. گزارش های اخیر OECD نیز تاکید می کنند که هوش مصنوعی می تواند طراحی آزمون، بازخورد و ارزشیابی تکوینی را تسهیل کند، اما باید همواره با نظارت انسانی و اهداف یادگیری همسو باشد.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، ارزشیابی هوشمند، یادگیری، بازخورد، آموزش دیجیتال، سنجش آموزشی