طراحی الگوی توانمندسازی حرفه ای معلمان مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام آموزشی نوین

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال، به ویژه هوش مصنوعی، موجب تغییرات بنیادین در نظام های آموزشی جهان شده است. در چنین شرایطی، نقش معلمان از انتقال دهنده صرف دانش به طراح، تسهیل گر و هدایت کننده فرایند یادگیری تغییر یافته و توانمندسازی حرفه ای آنان به یکی از مهم ترین اولویت های نظام های آموزشی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی برای توانمندسازی حرفه ای معلمان مبتنی بر فناوری های هوش مصنوعی در نظام آموزشی نوین انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی–توصیفی مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی و تحلیل اسناد انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی، گزارش های بین المللی و اسناد معتبر منتشرشده در فاصله سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ در حوزه هوش مصنوعی و آموزش است. یافته ها نشان داد که توانمندسازی معلمان در عصر هوش مصنوعی بر پنج مولفه اصلی شامل توسعه شایستگی های دیجیتال، ارتقای سواد هوش مصنوعی، طراحی یادگیری شخصی سازی شده، ارزشیابی هوشمند و رعایت اصول اخلاقی و امنیت داده ها استوار است. بر اساس یافته ها، الگویی چندبعدی ارائه شد که در آن سیاست گذاری آموزشی، زیرساخت های فناورانه، آموزش مستمر معلمان، حمایت سازمانی و فرهنگ نوآوری به عنوان عوامل زمینه ای و موثر بر توانمندسازی حرفه ای معرفی شدند. نتایج پژوهش نشان می دهد که استفاده هدفمند از هوش مصنوعی می تواند کیفیت تدریس، عدالت آموزشی، انگیزش یادگیرندگان و بهره وری نظام آموزشی را به طور معناداری افزایش دهد. پیشنهاد می شود وزارت آموزش وپرورش و مراکز تربیت معلم، برنامه های آموزشی منسجم برای توسعه شایستگی های هوش مصنوعی در میان معلمان تدوین و اجرا کنند.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، توانمندسازی حرفه ای معلمان، نظام آموزشی نوین، شایستگی های دیجیتال، یادگیری هوشمند، توسعه حرفه ای